Η Διαρκής Επανάσταση
9. ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Η πρόβλεψη, ή η ανησυχία που έκφρασα στο συμπέρασμα του προηγούμενου κεφαλαίου, επιβεβαιώθηκε μέσα σε λίγους μήνες. Η κριτική της διαρκούς επανάστασης δεν χρησίμεψε στον Ράντεκ παρά σαν ένας μοχλός για να σπρώξει τον εαυτό του μακριά από την Αντιπολίτευση. Ολόκληρο το βιβλίο μας αποδείχνει, ελπίζουμε, πως το πέρασμα του Ράντεκ στο σταλινικό στρατόπεδο δεν ήταν απροσδόκητο για μας. Αλλά, ακόμα και η αποστασία έχει τις διαβαθμίσεις της, τα επίπεδα ξεπεσμού της. Στη δήλωση μετάνοιας του, ο Ράντεκ αποκαθιστά πέρα για πέρα την πολιτική του Στάλιν στην Κίνα. Αυτό σημαίνει ότι έχει κατρακυλήσει στο έσχατο όριο της προδοσίας. Δεν μου μένει εδώ παρά να παραθέσω ένα απόσπασμα από την απάντησή μου στη δήλωση μετάνοιας των Ράντεκ, Πρεομπραζένσκι και Σμίλγκα, που τους κατατάσσει στο μαύρο πίνακα του πολιτικού κυνισμού.
«Όπως ταιριάζει σ’ όλους τους χρεοκοπημένους που σέβονται τον εαυτό τους, το τρίο δεν παράλειψε, φυσικά, να καλυφθεί πίσω από τη διαρκή επανάσταση. Το τρίο αυτό των συνθηκολόγων προσπαθεί να παραμερίσει την πιο τραγική εμπειρία ολόκληρης της τελευταίας ιστορίας των ηττών του οπορτουνισμού –την Κινέζικη Επανάσταση– με έναν ευτελή όρκο εγγυάται ότι δεν έχει τίποτε το κοινό με τη θεωρία της διαρκούς επανάστασης.
Ο Ράντεκ και ο Σμίλγκα έχουν υπερασπίσει με πείσμα, τόσο πριν όσο και μετά, το πραξικόπημα του Τσιαγκ Κάι-σεκ, την υποταγή του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας στο αστικό Κουόμινταγκ. Ο Πρεομπραζένσκι ψέλλισε, όπως πάντα, όταν πρόκειται για πολιτικά ζητήματα, κάτι το άναρθρο. Αξιοσημείωτο γεγονός: όλοι εκείνοι που, μέσα στις γραμμές της Αντιπολίτευσης, υπερασπίστηκαν την υποταγή του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας στο Κουόμινταγκ, έγιναν στη συνέχεια συνθηκολόγοι. Κανείς από τους Αντιπολιτευόμενους που έμειναν πιστοί στη σημαία τους, δεν φέρνει αυτό το στίγμα, που είναι ένα στίγμα κραυγαλέας καταισχύνης. Τρία τέταρτα του αιώνα μετά τη δημοσίευση του Κομμουνιστικού Μανιφέστου και ένα τέταρτο του αιώνα μετά την ίδρυση του Μπολσεβίκικου Κόμματος, οι κακότυχοι αυτοί “μαρξιστές” θεώρησαν δυνατό να υπερασπίσουν την παραμονή των κομμουνιστών μέσα στο κλουβί του Κουόμινταγκ! Απαντώντας στις κατηγορίες μου, όπως ακριβώς σήμερα στη δήλωση μετάνοιάς του, ο Ράντεκ, από τότε κιόλας, προσπάθησε να μας φοβίσει με την “απομόνωση” του προλεταριάτου από την αγροτιά, στην περίπτωση που το Κομμουνιστικό Κόμμα θα αποσυρόταν από το αστικό Κουόμινταγκ. Λίγο πιο πρώτα, ο Ράντεκ αποκαλούσε την κυβέρνηση της Καντόνας κυβέρνηση “αγροτών-εργατών” και βοηθούσε, έτσι, τον Στάλιν να μεταμφιέσει την υποταγή του προλεταριάτου στην μπουρζουαζία. Με τί να καλυφθούν αυτές οι επαίσχυντες πράξεις, οι συνέπειες αυτής της τύφλωσης, αυτής της ηλιθιότητας, αυτής της προδοσίας του Μαρξισμού; Πραγματικά, με τί! Με μια καταδίκη της διαρκούς επανάστασης!
Ο Ράντεκ, που, από το Φλεβάρη του 1928, αναζητούσε ήδη τα προσχήματα για να συνθηκολογήσει, υιοθέτησε αμέσως την Απόφαση της Ολομέλειας του Φλεβάρη του 1928 της Εκτελεστικής Επιτροπής της Κομμουνιστικής Διεθνούς πάνω στο κινέζικο ζήτημα. Αυτή η Απόφαση βαφτίζει τους τροτσκιστές “λικβινταριστές” γιατί ονομάζανε τις ήττες ήττες και αρνούνταν να θεωρήσουν την νικηφόρα αντεπανάσταση στην Κίνα σαν το πιο υψηλό στάδιο της Κινέζικης Επανάστασης. Η Απόφαση αυτή του Φλεβάρη καλούσε σε μια πορεία προς την ένοπλη εξέγερση και τα Σοβιέτ. Για όλους εκείνους που δεν στερούνταν τελείως το πολιτικό αισθητήριο και που είχαν ατσαλωθεί από την επαναστατική εμπειρία, αυτή η Απόφαση αποτελούσε ένα παράδειγμα του πιο ανεύθυνου και του πιο αποκρουστικού τυχοδιωκτισμού. Ο Ράντεκ την υιοθέτησε. Ο Πρεομπραζένσκι πλησίασε το ζήτημα όχι λιγότερο έξυπνα απ’ ότι ο Ράντεκ, αλλά από την αντίθετη άκρη. Η Κινέζικη Επανάσταση, έγραψε, έχει ήδη ηττηθεί και για πολύ καιρό. Μια νέα επανάσταση δεν θα έρθει γρήγορα. Αξίζει, λοιπόν, τον κόπο να τσακωνόμαστε με τους κεντριστές για την Κίνα; Ο Πρεομπραζένσκι έστελνε μακροσκελείς επιστολές πάνω σ’ αυτό το θέμα. Διαβάζοντάς τες στην Άλμα-Άτα, αισθάνθηκα ένα αίσθημα ντροπής. Πολλές φορές αναρωτήθηκα: τι μάθανε στο σχολειό του Λένιν αυτοί οι άνθρωποι; Οι υποθέσεις του Πρεομπραζένσκι ήταν διαμετρικά αντίθετες από τις υποθέσεις του Ράντεκ, τα συμπεράσματα, όμως ήταν τα ίδια: και οι δυο τους εμπνέονταν από τη μεγάλη επιθυμία να τους αγκαλιάσει αδερφικά ο Γιαροσλάβσκι, με τις καλές υπηρεσίες του Μενζίνσκι[1]. Α, βέβαια, το έκαναν για το καλό της επανάστασης. Αυτοί δεν είναι καριερίστες. Καθόλου. Είναι απλά, ανήμπορα, ιδεολογικά χρεοκοπημένα άτομα.
Στην τυχοδιωκτική Απόφαση της Ολομέλειας του Φλεβάρη της Ε.Ε. της Κ.Δ. (1928) έχω ήδη αντιτάξει μια πορεία προς την κινητοποίηση των κινέζων εργατών στη βάση δημοκρατικών συνθημάτων, κι εδώ περιλαμβάνεται και το σύνθημα μιας Συντακτικής Συνέλευσης για την Κίνα. Αλλά το κακότυχο τρίο έπεσε εδώ στον υπεραριστερισμό. Ήταν φτηνός και δεν τους δέσμευε σε τίποτε. Δημοκρατικά συνθήματα; Ποτέ! “Αυτό είναι ένα χοντροκομμένο λάθος του Τρότσκι”. Μόνο Σοβιέτ για την Κίνα –τίποτε λιγότερο! Δύσκολα θα μπορούσε κανείς να φανταστεί κάτι το πιο παράλογο απ’ αυτήν την –αν επιτρέπετε– θέση. Το σύνθημα των Σοβιέτ σε μια εποχή αστικής αντίδρασης δεν είναι παρά παιδιαρίσματα, μια παρωδία Σοβιέτ. Αλλά και στην εποχή ακόμα της επανάστασης, δηλαδή, την εποχή της άμεσης οικοδόμησης των Σοβιέτ, εμείς δεν αποσύραμε τα δημοκρατικά συνθήματα. Δεν το κάναμε αυτό παρά όταν τα πραγματικά Σοβιέτ, που είχαν ήδη κατακτήσει την εξουσία, συγκρούστηκαν μπροστά στα μάτια των μαζών, με τους πραγματικούς θεσμούς της δημοκρατίας. Αυτό σημαίνει στη γλώσσα του Λένιν (κι όχι στη γλώσσα του φιλισταίου Στάλιν και των παπαγάλων του): να μην πηδάς πάνω από το δημοκρατικό στάδιο στην ανάπτυξη της χώρας.
Χωρίς το δημοκρατικό πρόγραμμα –Συνταχτική Συνέλευση, οκτάωρο, δήμευση της γης, εθνική ανεξαρτησία της Κίνας, δικαίωμα αυτοδιάθεσης των λαών που ζουν σ’ αυτήν– χωρίς αυτό το δημοκρατικό πρόγραμμα, το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας είναι δεμένο χειροπόδαρα, είναι υποχρεωμένο να παραχωρήσει παθητικά το έδαφος στην κινέζικη σοσιαλδημοκρατία, που μπορεί, με τη βοήθεια των Στάλιν, Ράντεκ και Σία, να πάρει τη θέση του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Έτσι: Αν και ακολουθούσε τα χνάρια της Αντιπολίτευσης, ο Ράντεκ έχασε, ωστόσο, από τα μάτια του το πιο σπουδαίο στην Κινέζικη Επανάσταση, γιατί υπεράσπιζε την υποταγή του Κομμουνιστικού Κόμματος στο αστικό Κουόμινταγκ. Ο Ράντεκ έχασε από τα μάτια του την κινέζικη αντεπανάσταση, υποστηρίζοντας την πορεία της ένοπλης εξέγερσης, μετά από τον τυχοδιωκτισμό της Καντόνας. Τώρα, πηδάει πάνω από την περίοδο της αντεπανάστασης και της πάλης για δημοκρατία, παραμερίζοντας τα καθήκοντα της μεταβατικής περιόδου για χάρη της πιο αφηρημένης ιδέας για Σοβιέτ έξω από χρόνο και χώρο. Αλλά σε αντάλλαγμα ορκίζεται ότι δεν έχει καμιά σχέση με τη διαρκή επανάσταση. Αυτό είναι ευχάριστο. Αυτό είναι παρήγορο...
Η αντιμαρξιστική θεωρία των Στάλιν-Ράντεκ, σημαίνει μια τροποποιημένη, αλλά όχι βελτιωμένη, επανάληψη του πειράματος του Κουόμινταγκ για την Κίνα, για την Ινδία και για όλες τις χώρες της Ανατολής.
Στη βάση ολόκληρης της πείρας της Ρωσικής και της Κινέζικης Επανάστασης, στη βάση της διδασκαλίας του Μαρξ και του Λένιν, που δοκιμάστηκε στο φως αυτών των επαναστάσεων, η Αντιπολίτευση βεβαιώνει:
Ότι η νέα κινέζικη επανάσταση δεν μπορεί να ανατρέψει το σημερινό καθεστώς και να δώσει την εξουσία στις λαϊκές μάζες παρά κάτω από τη μορφή της δικτατορίας του προλεταριάτου.
Ότι η “δημοκρατική δικτατορία του προλεταριάτου και της αγροτιάς”, σε αντίθεση με τη δικτατορία του προλεταριάτου που οδηγεί την αγροτιά και πραγματοποιεί το πρόγραμμα της δημοκρατίας, είναι ένας μύθος, μια αυταπάτη, ή, ακόμα χειρότερα –κερενσκισμός ή κουομινταγκισμός.
Κανένα μέσο επαναστατικό καθεστώς, ενδιάμεσο ανάμεσα στο καθεστώς του Κερένσκι και του Τσιαγκ Κάι-σεκ, από τη μια, και τη δικτατορία του προλεταριάτου, από την άλλη, δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρξει. Αυτός που προβάλλει τη γυμνή φόρμουλα ενός τέτοιου καθεστώτος, εξαπατάει επαίσχυντα τους εργάτες της Ανατολής και προετοιμάζει νέες καταστροφές.
Η Αντιπολίτευση λέει στους εργάτες της Ανατολής: οι συνθηκολόγοι, χρεοκοπημένοι από τις εσωκομματικές μηχανορραφίες, βοηθάνε τον Στάλιν να ρίξει το σπόρο του κεντρισμού, να ρίξει στάχτη στα μάτια σας, να σας βουλώσει τα αυτιά και να συγχύσει τα κεφάλια σας. Από τη μια μεριά, σας κάνουν ανήμπορους μπροστά στην άμεσα αστική δικτατορία, απαγορεύοντάς σας να διεξάγετε την πάλη για τη δημοκρατία. Από την άλλη, ξεδιπλώνουν μπροστά σας ένα πανόραμα κάποιου είδους σωτηρίας, μη προλεταριακής δικτατορίας, που διευκολύνει μια νέα μετενσάρκωση του Κουόμινταγκ στο μέλλον, δηλαδή κι άλλες ήττες της επανάστασης των εργατών και των αγροτών.
Οι κήρυκες αυτού του είδους είναι προδότες. Μάθετε να μην τους έχετε εμπιστοσύνη, εργάτες της Ανατολής. Μάθετε να τους αποστρέφεστε, μάθετε να τους πετάτε έξω από τις γραμμές σας!...».
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
————————
[1]. Ο Μενζίνσκι ήταν τότε ο αρχηγός της Γκε Πε Ού. Ο Γιαροσλάβσκι ήταν ένας από τους επικεφαλής της Κεντρικής Εξελεγκτικής Επιτροπής του Κόμματος και ήταν ιδιαίτερα δραστήριος στις επιθέσεις ενάντια στην Αντιπολίτευση και στη διαγραφή πολλών οπαδών της από το Κόμμα –(σ. τ. μ.).