Δημοσιεύτηκε: το 1984 στη «Σοσιαλιστική Αλλαγή» και στη «Επαναστατική Μαρξιστική Επιθεώρηση», Νο 39
Σύνταξη-Επιμέλεια: ΘΕΟΔΟΣΗΣ ΘΩΜΑΔΑΚΗΣ
HTML Markup: Θ. Θωμαδάκης– Γ. Κουκλάκης για τα Μαρξιστικά Βιβλία στο INTERNET, Αύγουστος 2008
1. ΜΙΑ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΜΕΝΗ ΕΠΙΘΕΣΗ
«Η Γκε Πε Ου θα κάνει ό,τι περνάει από τη δύναμη της για να βάλει στα χέρια της τα Αρχεία μου», έγραφε ο Τρότσκι στο γιο του Λεόν Σεντόφ στις 10 του Οχτώβρη 1936.
Και πράγματι η μυστική αστυνομία του Στάλιν έκανε τα πάντα: διάρρηξη στο Ινστιτούτο Νικολαγιέφσκι στο Παρίσι το Νοέμβρη του ’36, επίθεση μ’ εμπρηστικές βόμβες με στόχο τα Αρχεία στη διάρκεια της δολοφονικής επιδρομής του Σικουέιρος το Μάη του ’40 στο Κογιοακάν... Ο Στάλιν γνώριζε καλά, όσο κι ο Τρότσκι, την τεράστια εκρηχτική πολιτική δύναμη που έκλειναν μέσα τους τα Αρχεία.
Τα πολύτιμα αυτά έγγραφα αποτελούν μια αδιάψευστη μαρτυρία, μπροστά στην ιστορία, για την πάλη του Τρότσκι, της Αριστερής Αντιπολίτευσης, κι αργότερα, της Τέταρτης Διεθνούς για την υπεράσπιση και τη διεθνή επέκταση της Οκτωβριανής Επανάστασης, στην περίοδο μετά τον θάνατο του Λένιν. Οι απόπειρες της Γκεπεού ν’ αρπάξει και να καταστρέψει τα Αρχεία του Τρότσκι είναι αναπόσπαστο και ζωτικό μέρος της γιγάντιας μηχανής που κατασκεύασε ο σταλινισμός νια να διαστρεβλώσει και να καταστρέψει την ιστορική αλήθεια για την επανάσταση του 1917, τους ηγέτες της και τους γραφειοκράτες σφετεριστές της.
Ο σταλινισμός είναι αδιανόητος χωρίς μια τέτια συστηματική απόκρυψη της ιστορικής καταγωγής του. Στόχος του δεν είναι απλά η παρεμπόδιση της ακριβούς καταγραφής των γεγονότων αλλά η καταστροφή της θεωρητικής και ιστορικής βάσης της ίδιας της επανάστασης του 1917. Μιας βάσης που μπορεί και πρέπει να είναι το θεμέλιο για νέες επαναστάσεις και για την εκπαίδευση νέων επαναστατικών γενιών.
Ο Τρότσκι πάλεψε όσο κανένας άλλος ενάντια στο σταλινισμό για την αντικειμενική αλήθεια στα ιστορικά ζητήματα. Όπως τόνιζε στο πρόλογο του στη ρώσικη έκδοση του έργου του Η Σταλινική Σχολή της Πλαστογραφίας: «Η επανάσταση τινάζει στον αέρα το κοινωνικό ψέμα. Η επανάσταση λέει την αλήθεια. Η επανάσταση αρχίζει να δίνει στα πράγματα και στις κοινωνικές σχέσεις τα αληθινά τους ονόματα».
Ο αγώνας του Τρότσκι και του τροτσκιστικού κινήματος διεξάχθηκε κάτω από τις ζοφερές συνθήκες μιας περιόδου βαρύτατων ηττών της παγκόσμιας επανάστασης και απομόνωσης της επαναστατικής πρωτοπορίας. Γι’ αυτό και μια γενιά σχεδόν μετά την δολοφονία του Τρότσκι η ίδια η αλήθεια γι’ αυτό το «έγκλημα του αιώνα» έμενε στο σκοτάδι, χάρη στις προσπάθειες της Γκε Πε Ου, των πρακτόρων σαν τον Χάνσεν και των ρεβιζιονιστών συνενόχων του.
Από το 1975, μέσα σε ριζικά αλλαγμένες αντικειμενικές συνθήκες όπου κυριαρχεί ο ανίκητος για δεκαετίες χαρακτήρας της διεθνούς εργατικής τάξης, η Διεθνής Επιτροπή της Τέταρτης Διεθνούς ανάλαβε την ευθύνη να εγκαθιδρύσει την ιστορική αλήθεια. Η έρευνα της για τα «Ζητήματα Ασφάλειας και η Τέταρτη Διεθνής», έριξε αποκαλυπτικό φως στις συνθήκες της δολοφονίας του Τρότσκι και σ’ όλο το εγκληματικό έργο υπονόμευσης και εξόντωσης του κινήματος μας από τη γραφειοκρατία του Στάλιν. Η ανάπτυξη και η εκπαίδευση των τμημάτων της Διεθνούς για τους επαναστατικούς αγώνες του σήμερα στηρίζονται σε αυτή την πάλη που εγκαθιδρύει την ιστορική σύνδεση με τους αγώνες του Τρότσκι και τη Ρώσικη Επανάσταση.
Το 1980 ήρθε για πρώτη φορά στη δημοσιότητα το απόρρητο τμήμα των Αρχείων του Τρότσκι. Το ανεκτίμητο αυτό πολιτικό υλικό έδοσε ατράνταχτη επιβεβαίωση και ισχυρή ώθηση στην έρευνα της Διεθνούς Επιτροπής.
Όπως αναμένονταν οι σταλινικοί και οι ρεβιζιονιστές δορυφόροι τους κάνανε τα πάντα για να αποσιωπηθεί ή να υποβαθμισθεί η σημασία των Αρχείων. Οι ομοϊδεάτες μάλιστα της «Ενιαίας Γραμματείας» του Μαντέλ στην Αμερική, οι ηγέτες του ρεβιζιονιστικού και διαβρωμένου από πράχτορες Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος, ισχυρίστηκαν ότι «δεν υπήρχαν εκπλήξεις» στα Αρχεία του Τρότσκι.
Απαντώντας, ακριβώς, σ’ αυτό το ψεύτικο και σκόπιμο ισχυρισμό, η ΕΔΕ, το ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Επιτροπής της Τέταρτης Διεθνούς, έδοσε ένα δείγμα των πολιτικών «εκπλήξεων» που περιείχαν τα Αρχεία.
Διερευνώντας το πλούσιο υλικό που αφορά την Ελλάδα φέραμε στο φως το 1980 την αληθινή ιστορία του επαναστατικού κινήματος.
Τα άγνωστα ντοκουμέντα από τα Αρχεία του Τρότσκι, ειδικότερα σάρωσαν το βουνό συκοφαντιών που συσσώρευσαν επί 50 χρόνια οι σταλινικοί και οι ρεβιζιονιστές ενάντια στο ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης: την Κομμουνιστική Οργάνωση Μπολσεβίκων Λενινιστών - Αρχειομαρξιστών, την ΚΟΜΛΕΑ. Ακόμα παραπέρα, έδειξαν ποιος είταν ο πραγματικός αρχιτέκτονας όλων των συκοφαντικών κατασκευασμάτων ενάντια στους αρχειομαρξιστές-τροτσκιστές: η ίδια η Γκε Πε Ου, η μυστική αστυνομία του Στάλιν που επιστράτευσε τους καλύτερους κατάσκοπους της, τον Μιλ-Ομπίν και τον Σένιν-Σομπλ για να καταστρέψει την ΚΟΜΛΕΑ την οργάνωση που ο ίδιος ο Τρότσκι και η Προσυνδιάσκεψη της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης του 1933 αναγνώρισαν σαν το πιο προχωρημένο ευρωπαϊκό τους τμήμα έξω από τη Σοβιετική Ένωση.
Η ερευνά μας –που συνεχίζεται– στηρίζεται στην αυστηρή προσήλωση στην ιστορική αντικειμενικότητα, χωρίς ιδεαλιστικές εξιδανικεύσεις και άκριτες παραδοχές. Η εργατική τάξη και το επαναστατικό της κόμμα δεν μπορούν να παλέψουν για την εξουσία χωρίς μια σωστή στάση απέναντι στην Ιστορία που ενσωματώνεται και ξεπερνιέται στο επαναστατικό παρόν. Το βάθεμα της ιστορικής μας αυτογνωσίας με την έρευνα για τα «Αρχεία του Τρότσκι για την Ελλάδα» δυνάμωσε αφάνταστα την ΕΔΕ και συνέβαλε στις σημαντικές της καταχτήσεις μετά το 1980.
Δεν αγνοούμε ότι τινάζοντας στον αέρα το κοινωνικό ψέμα 50 χρόνων θα προκαλούσαμε τις αντιδράσεις, ιδιαίτερα όσων συνεισφέρανε στην κατασκευή και τη συντήρηση του. Το χτύπημα, όμως, που δόσαμε είταν τόσο ισχυρό ώστε χρειάστηκε να περάσει ένα μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρις ότου αποτολμηθούν οι πρώτες δημόσιες αντιδράσεις.
Η πρώτη, «μασημένη», απάντηση ήρθε 6 μήνες μετά από το τέλος της δημοσίευσης μιας σειράς 25 άρθρων στη «Σοσιαλιστική Αλλαγή» πάνω στα Αρχεία του Τρότσκι για την Ελλάδα. Τον Ιούνη του ’81 στο «επίσημο» έντυπο του πάπα του ρεβιζιονισμού Μιχάλη Ράπτη ή Πάμπλο, που έχει τον πλαστό τίτλο «Για το Σοσιαλισμό», δημοσιεύτηκε ένα άρθρο με τίτλο «Μερικά στοιχεία στην ιστορία του Αρχειομαρξισμού». Το πολιτικό θάρρος του αρθρογράφου έφτανε μονάχα μέχρι το σημείο να υπογράψει το κείμενο του με τα «μυστηριώδη» αρχικά –Μ.Σ. Οσοναφορά δε τα «στοιχεία» που έφερνε δεν είταν άλλα από τα χιλιοειπωμένα ψέματα ενάντια στους αρχειομαρξιστές, που είχαν πια καταρρεύσει.
Παρόλο που ο φανερός στόχος του άρθρου του Μ.Σ. δεν είταν άλλος από τα Αρχεία του Τρότσκι για την Ελλάδα, –που ανάμεσα στα άλλα, φανέρωσαν και ενοχλητικές αλήθειες για το ρόλο του ίδιου του Ράπτη-Πάμπλο στη δεκαετία του ’30– ο αρθρογράφος απόφυγε με επιμέλεια κάθε άμεση αναφορά σ’ αυτά.
Απαντήσαμε διεξοδικά στον Μ.Σ., στο θεωρητικό περιοδικό της ΕΔΕ, την «Επαναστατική Μαρξιστική Επιθεώρηση», Νο 24-25 σελ. 32-41. Ακολούθησε μια παρατεταμένη σιωπή. Και τώρα, τέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά το άνοιγμα των Αρχείων του Τρότσκι και τη δημοσίευση των πρώτων άρθρων μας, οι παμπλικοί ρεβιζιονιστές αποτολμούν να ξαναθίξουν τα ιστορικά ζητήματα. Στο λαθρόβιο περιοδικό της ΟΚΔΕ, το «Μαρξιστικό Δελτίο», δημοσιεύεται μια σειρά άρθρων ενός από τους πιο πιστούς υπηρέτες της αντιαρχειομαρξιστικής ψευδολογίας, του αθεράπευτου εκπρόσωπου του Παμπλισμού στην Ελλάδα Χρήστου Αναστασιάδη.
Ο Χρήστος Αναστασιάδης αποπειράται να ανελκύσει τους ναυαγισμένους αντιδραστικούς μύθους ενάντια στους αρχειομαρξιστές τροτσκιστές, που βούλιαξαν με τη δημοσίευση των Αρχείων του Τρότσκι για την Ελλάδα. Τα ναυάγια που ξαναφέρνει στην επιφάνεια δεν είναι παρά θλιβερά υπολείμματα του παρελθόντος, που, επιπλέον, έχουν δεχτεί τη διαβρωτική επίδραση του βυθού στον οποίο καταποντίστηκαν τέσσερα χρόνια τώρα.
Η χιλιοστή πρώτη επίθεση ενάντια στον αρχειομαρξισμό δεν είναι καλύτερη από τις χίλιες επιθέσεις που προηγήθηκαν. Δεν προσθέτει κανένα καινούργιο στοιχείο. Αναμασάει τις ίδιες πενηντάχρονες ψευτιές:
– Ο Τρότσκι έκανε λάθος που συνδέθηκε με τους αρχειομαρξιστές και τους αναγνώρισε σαν το ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης.
– Η σύνδεση του αρχειομαρξισμού με τον τροτσκισμό είταν πρόσκαιρη και τεχνητή και δεν μπορούσε παρά να οδηγήσει στο σχίσμα του 1934 και τη διάλυση στον κεντρισμό.
– Ο αρχειομαρξισμός είταν απολίτικη, αντικομματική υπεργραφειοκρατική οργάνωση, ξένη και εχθρική στο κομμουνιστικό κίνημα.
– Οι αρχειομαρξιστές δεν είχαν δεσμούς με τις μάζες. Απλώς, όπως έλεγε ο Πουλιόπουλος, «εμάζεψαν έναν αριθμό από μικροαστικά λουμπενπρολεταριακά στοιχεία, μερικούς εμποροϋπαλλήλους και καθυστερημένους εργάτες». (Βλ. «Μ.Δ.», Απρίλης - Ιούνης 1984, σελ. 29).
– Οι αρχειομαρξιστές «έστειλαν φανατισμένους λουμπενπρολετάριους με φαλτσέτες και γκλόμπς για να ασκήσουν ατομική τρομοκρατία κατά επαναστατών εργατών οπαδών του (Κομμουνιστικού) Κόμματος», (όπ.π.), κλπ. κλπ. κλπ.
Ποιά είναι τα αποδεικτικά στοιχεία για όλες αυτές τις φοβερές και τρομερές κατηγορίες; Μάταια θα τα αναζητήσει κανείς. Ο Χ.Α. παραθέτει μονάχα κάποια αποσπάσματα κειμένων που προέρχονται αποκλειστικά από τους εχθρούς των αρχειομαρξιστών: από την ομάδα των φραξιονιστών του Μήτσου Σούλα και του Μ. Ράπτη, από την ΟΚΑ, τον Πουλιόπουλο, το «Νέο Δρόμο», κλπ.
Η υποκειμενική-αυθαίρετη μεθοδολογία του Χ. Α. είναι διαμετρικά αντίθετη από τη δικιά μας. Στην έρευνα μας ποτέ και πουθενά δεν χωρίσαμε μηχανικά τα αντίθετα. Στα Αρχεία του Τρότσκι δεν υπάρχουν, όπως λέει ο Χ.Α., μόνο οι «μονόπλευρες» μαρτυρίες και αναφορές των αρχειομαρξιστών. Υπάρχουν και τα ντοκουμέντα των αντιπάλων τους. Υπάρχει και η κριτική αντιμετώπιση τους από τον Τρότσκι, τον Σεντόφ, τον Έρβιν Βολφ.
Δημοσιεύσαμε ιστορικό υλικό τόσο από τους αρχειομαρξιστές όσο κι από τους αντιπάλους τους, και παρουσιάσαμε τις σχετικές τοποθετήσεις του ίδιου του Τρότσκι και των ανώτερων οργάνων του τροτσκιστικού κινήματος στην ιστορική τους αλληλοσύνδεση κι ανάπτυξη.
Ο χυδαίος εκλεκτικισμός του Χ.Α. αποσιωπά συνειδητά τα άγνωστα ντοκουμέντα των Αρχείων του Τρότσκι που ήρθαν στο φως. Τα παρακάμπτει μ’ έναν ισχυρισμό ολόιδιο με κείνο των ομοϊδεατών του τού αμερικάνικου ΣΕΚ: «Δεν υπάρχουν εκπλήξεις». Πίστευε στις αντιαρχειομαρξιστικές συκοφαντίες και μη ερεύνα!
Η νέα, τόσο καθυστερημένη, επίθεση των ρεβιζιονιστών στα Αρχεία Τρότσκι για την Ελλάδα και την ΕΔΕ είναι καλόδεχτη για μας. Δείχνει τη διαλυτική κρίση του ρεβιζιονισμού που τον υποχρεώνει να βγει ανοιχτά και να διαστρεβλώσει κυνικά την Ιστορία. Η απέχθειά του για την ιστορική αλήθεια συγκρίνεται μονάχα με εκείνη του σταλινισμού.
Αποκρούοντας την ψευδολόγα και θλιβερή επίθεση, έχουμε την ευκαιρία να ξαναφέρουμε στο κέντρο τα καίρια ζητήματα της Ιστορίας του κινήματος μας και να εκπαιδεύσουμε στην πιο στερεή βάση τη νέα γενιά της επαναστατικής εργατικής τάξης.
Πριν προχωρήσουμε, είναι απαραίτητο να απαντήσουμε σε δύο αναπόφευχτα ερωτήματα: Γιατί αυτή η επίθεση ήρθε τόσο καθυστερημένα; Και γιατί ήρθε τώρα;
Δεν είναι δύσκολο να δει κανείς τους λόγους της καθυστέρησης στην αντίδραση της ΟΚΔΕ και του Χ.Α.
Πρώτα-πρώτα, είναι οργανικά αδύνατο στην ελληνική ομαδούλα της Ενιαίας Γραμματείας να έχει μια συχνότερη εμφάνιση στην πολιτική ζωή. Μόλις και μετά βίας, πριν από κάθε εκλογική μάχη, βγαίνει και η ΟΚΔΕ από την ανυπαρξία για να πείσει τους ελάχιστους αναγνώστες της «Εργατικής Πάλης» και του «Μαρξιστικού Δελτίου» να ψηφίσουν τους σταλινικούς και τους ευρωσταλινικούς κι όχι τους «σεχταριστές αρχειομαρξιστές» της ΕΔΕ. Μετά, ξαναγυρνάει στη νιρβάνα της ανυπαρξίας.
Δεύτερο, έλπιζαν –μάταια– οι ρεβιζιονιστές και ο Χ.Α. ότι με το πέρασμα των χρόνων θα ξεχνιόντουσαν τα ντοκουμέντα από τα Αρχεία του Τρότσκι για την Ελλάδα, θα δημιουργούνταν, έτσι, πιο ευνοϊκοί όροι για να ξαναπροβάλουν τις κουρελιασμένες συκοφαντίες και να αντιπαραθέσουν στα Αρχεία του Λεόν Τρότσκι το «αντίπαλο δέος» των Αρχείων του Χρήστου Αναστασιάδη.
Πάνω απ’ όλα, όμως, εκείνο που καθόρισε σαν επιταχτική ανάγκη τη νέα συκοφαντική επίθεση είναι η αμείλιχτη πάλη της Διεθνούς Επιτροπής της Τέταρτης Διεθνούς ενάντια στο ρεβιζιονισμό και τα συντριπτικά πλήγματα που του κατάφερε.
Η έρευνα στα «Αρχεία Τρότσκι για την Ελλάδα» είναι προϊόν της 9χρονης έρευνας για τα «Ζητήματα Ασφάλειας και η Τέταρτη Διεθνής», που, όπως τονίστηκε, βρίσκεται στο κέντρο της πάλης για την οικοδόμηση της Διεθνούς Επιτροπής της Τέταρτης Διεθνούς, του πυρήνα του παγκόσμιου κόμματος της σοσιαλιστικής επανάστασης.
Αυτή η ιστορική έρευνα με επιτυχία ξεσκέπασε τα συνδυασμένα πρακτορεία του ιμπεριαλισμού και του σταλινισμού που διεξήγαγαν μια διαρκή εκστρατεία υπονόμευσης, προκλήσεων και δολοφονιών μέσα στο παγκόσμιο τροτσκιστικό κίνημα.
Απόδειξε ότι η ηγεσία του αντιτροτσκιστικού Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος των ΕΠΑ ελέγχεται από πράκτορες του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. Αυτή η διάβρωση ξεκίνησε από την εποχή της δολοφονίας του Τρότσκι από τη σταλινική μυστική αστυνομία στο Μεξικό, στις 20 Αυγούστου 1940. Η κορύφωση της πάλης για το ξεσκέπασμα των πρακτόρων μέσα στο ΣΕΚ ήρθε το Μάρτη του 1983, όταν ένα ομοσπονδιακό δικαστήριο της Καλιφόρνιας υποχρεώθηκε να δόσει, για πρώτη φορά, στη δημοσιότητα τη μυστική κατάθεση της Σίλβια Φράνκλιν στο Ανώτατο Δικαστήριο της Νέας Υόρκης, στη δεκαετία του ’50 (Βλ. τη μπροσούρα μας «Η Ομολογία ενός Πράχτορα της Γκε Πε Ου», Αθήνα 1983).
Η ομολογία αυτή απόδειξε τελεσίδικα ότι είταν απόλυτα σωστή η κατηγορία της Διεθνούς Επιτροπής: η Σίλβια Φράνκλιν είταν ένας κορυφαίος πράχτορας του Στάλιν στο κέντρο του διχτύου που δολοφόνησε τον Τρότσκι. Η Φράνκλιν ομολόγησε ότι όταν δούλευε στα κεντρικά γραφεία του ΣΕΚ στη Νέα Υόρκη από το 1938 έως το 1947, έκλεβε ντοκουμέντα και γράμματα από και προς τον Τρότσκι, πρακτικά των συνεδριάσεων των ανώτατων κομματικών οργάνων και καταλόγους μελών και τα παρέδιδε στους ανωτέρους της στην Γκε Πε Ου (που περιλάμβαναν και τον Τζακ Σομπλ, τον περιβόητο Σένιν που έστειλε το 1931 ο Στάλιν ενάντια στους έλληνες αρχειομαρξιστές). Από τη νευραλγική της θέση σαν γραμματέας του Κάνον, του ηγέτη του ΣΕΚ, η Φράνκλιν συνέβαλε σημαντικά στο φύτεμα της ομάδας των δολοφόνων του Τρότσκι στο Κογιοακάν.
Όταν το 1975, με τα μέχρι τότε στοιχεία, η Διεθνής Επιτροπή κατάγγειλε τη Σίλβια Φράνκλιν σαν κατάσκοπο της Γκε Πε Ου, δέχτηκε μια θύελλα συκοφαντιών. Η ηγεσία του ΣΕΚ, ιδιαίτερα ο Τζόζεφ Χάνσεν, κι όλοι οι ρεβιζιονιστές του κόσμου, μαζί και η ΟΚΔΕ, υπερασπίστηκαν με φανατισμό την «τιμή» της Σίλβια Φράνκλιν ενάντια στη Διεθνή Επιτροπή. Ενορχήστρωσαν μια διεθνή καμπάνια για να συκοφαντήσουν και να απομονώσουν τη Διεθνή Επιτροπή και ιδιαίτερα τον ηγέτη του βρετανικού της τμήματος σ. Τζέρι Χίλι.
Τώρα, η δημοσιευμένη επίσημη ομολογία της Σίλβια Φράνκλιν αποτελεί αμείλιχτη καταδίκη κι όλων όσων συμμετείχαν σε κείνη τη διεθνή καμπάνια και την υπερασπίστηκαν.
Η διεθνής εκστρατεία του ρεβιζιονισμού, όχι μόνο απότυχε να απομονώσει τη Διεθνή Επιτροπή, αλλά και με τη δικιά της πολιτική ήττα εγκαινίασε ένα νέο στάδιο αποδιοργάνωσης των ρεβιζιονιστικών δυνάμεων –σε σημείο όπου, σήμερα, η ηγεσία του ΣΕΚ, με επικεφαλής τον Τζακ Μπαρνς να αποκηρύσσει ανοιχτά τον Τρότσκι σαν «αντιλενινιστή» και τη θεωρία της διαρκούς επανάστασης σαν «θεμελιακά λαθεμένη».
Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο αποσύνθεσης του διεθνούς ρεβιζιονιστικού στρατοπέδου εντάσσεται και η τελευταία επίθεση της ΟΚΔΕ και του (αντι)«Μαρξιστικού Δελτίου» της ενάντια στην ΕΔΕ, τα Αρχεία του Τρότσκι για την Ελλάδα και τον αρχειομαρξισμό.
Ο στόχος της επίθεσης, όπως θα δείξουμε, δεν είναι απλώς ο αρχειομαρξισμός. Είναι ο ίδιος ο Τρότσκι και η ιστορική ανάπτυξη του επαναστατικού του κινήματος.
2. Ο ΤΡΟΤΣΚΙ ΚΑΙ ΟΙ ΑΡΧΕΙΟΜΑΡΞΙΣΤΕΣ
Στην προσπάθεια τους να νεκραναστήσουν τους σταλινικούς μύθους ενάντια στους αρχειομαρξιστές, οι ρεβιζιονιστές είναι αναγκασμένοι να αντιμετωπίσουν τον μέγιστο σκόπελο: τον ίδιο τον Τρότσκι και την πάνω σε αρχές υποστήριξη που έδοσε στην ΚΟΜΛΕΑ.
Θέλοντας και μη, είναι υποχρεωμένοι να πουν ότι ο Τρότσκι «έκανε λάθος». Κι ακόμα χειρότερα, είναι υποχρεωμένοι να το αποδείξουν. Για να πετύχουν το αδύνατο, υποχρεώνονται να κόψουν και να ράψουν στα μέτρα τους την Ιστορία, όχι μόνο του ελληνικού τμήματος αλλά όλης της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης. Τελικά, έρχονται να απορρίψουν όχι απλώς τη θέση του Τρότσκι για τους αρχειομαρξιστές, αλλά κι όλη τη διεθνή πάλη, τις αρχές και τη μέθοδο του μεγάλου μπολσεβίκου ηγέτη, στην περίοδο μετά την εξορία του από την ΕΣΣΔ.
Μπορεί να το διαπιστώσει κανείς καθαρά στα αξιοθρήνητα άρθρα του Χ. Αναστασιάδη στο παμπλικό «Μαρξιστικό Δελτίο».
«Ποιός είπε ότι ο Τρότσκι είναι αλάθητος;», φωνάζει ο Χ.Α. κουνώντας απειλητικά το δάχτυλο του στην ΕΔΕ και την ηγεσία της, που αρνείται να «υποβάλει σε κριτικό έλεγχο ...τις πλάνες του ίδιου του Τρότσκι» (Βλ. «Μ.Δ.» Νο 22 σελ. 42).
Ας δούμε, όμως, πώς ο ίδιος ο Χ.Α. στοιχειοθετεί τις «πλάνες» του Τρότσκι και πώς τις «υποβάλλει σε κριτικό έλεγχο».
Είναι πολύ χαραχτηριστικό ότι αποφεύγει, όπως ο διάβολος το λιβάνι, να παραθέσει το τί πραγματικά έγραφε ο Τρότσκι για τους αρχειομαρξιστές και τους αντιπάλους τους. (Τα περισσότερα κείμενα πρωτοδημοσιευτήκανε στα ελληνικά από την ΕΔΕ στην ΕΜΕ Νο19-20, στα «Αρχεία του Τρότσκι για την Ελλάδα», και στη μπροσούρα «Π. Πουλιόπουλος, μια κριτική εκτίμηση του έργου του»). Για να παρουσιάσει το «πώς είδε ο Τρότσκι τον αρχειομαρξισμό», ο Χ.Α. περιορίζει όλες κι όλες τις παραθέσεις σε μια, στις λιγοστές αράδες που έγραψε ο Τρότσκι στον πρόλογο στην ελληνική έκδοση της Νέας Πορείας, το Γενάρη του ’33.
Δεν υποτιμούμε τον πρόλογο του 1933. Ίσα-ίσα, υπογραμμίσαμε την αξία του, προτάσσοντας τον στην επανέκδοση της Νέας Πορείας το 1980 από τις εκδόσεις ΑΛΛΑΓΗ (Ο Χ.Α., φυσικά, δεν παραπέμπει στη δική μας μετάφραση). Το ζήτημα, όμως, είναι ότι ο Χ.Α. περιορίζεται αποκλειστικά σ’ αυτόν και στα λίγα πράγματα που γράφει για τους αρχειομαρξιστές, για να προκαλέσει την εντύπωση ότι πρόκειται για μια ευνοϊκή γνώμη του Τρότσκι, τελείως περαστική, που θα αμφισβητηθεί από τον ίδιον πριν περάσει καν χρόνος (βλ. Μ.Δ. σελ. 42).
Γιατί ο Χ.Α. επιλέγει το απόσπασμα από τον Πρόλογο του Γενάρη του 1933 κι όχι το διεξοδικότερο σχετικό τμήμα του ντοκουμέντου της Προσυνδιάσκεψης της Δ.Α.Α. του Φλεβάρη του 1933, που έγραψε ο Τρότσκι κι είχε τίτλο «Η Διεθνής Αριστερή Αντιπολίτευση, τα καθήκοντα και οι μέθοδες της»; Το ντοκουμέντο της Προσυνδιάσκεψης έχει αναμφισβήτητα πολύ μεγαλύτερη βαρύτητα από οποιοδήποτε πρόλογο με την ευκαιρία κάποιας έκδοσης. Σ’ αυτό, ο Τρότσκι ενσωμάτωσε τα ουσιαστικότερα μαθήματα της πάλης των μπολσεβίκων-λενινιστών από το 1923 μέχρι το 1933, και τα έκανε οδηγό στην παραπέρα επαναστατική δράση.
Το τμήμα του ντοκουμέντου, που είναι αφιερωμένο στην «Αριστερή Αντιπολίτευση στα Βαλκάνια», ξεκαθαρίζει μια για πάντα τη θέση του Τρότσκι και της Δ.Α.Α. πάνω στο «ελληνικό ζήτημα». Το αναδημοσιεύουμε αυτούσιο.
«Η αποδιοργάνωση του καπιταλιστικού καθεστώτος στα Βαλκάνια έχει πάρει έναν ολοένα επιταχυνόμενο ρυθμό. Μεγάλα κοινωνικά σοκ ετοιμάζονται. Μια εποχή μεγάλων επαναστατικών αγώνων ανοίγει. Στο κοντινό μέλλον τα καυτά προβλήματα της στρατηγικής της προλεταριακής επανάστασης θα ξεσπάσουν στην επιφάνεια, στα Βαλκάνια, σ’ όλη τους την οξύτητα και την έκταση.
Η Προσυνδιάσκεψη καλεί όλα τα τμήματα και τη Διεθνή Γραμματεία να παρακολουθούν με τη μεγαλύτερη προσοχή τα γεγονότα στα Βαλκάνια και τη ζωή των τμημάτων που υπάρχουν εκεί και να κάνουν κάθε προσπάθεια να εγκαθιδρύσουν και να σταθεροποιήσουν συνδέσεις με κείνες τις χώρες στις οποίες δεν έχουν σχηματισθεί τμήματα.
Η Προσυνδιάσκεψη θεωρεί σαν ιδιαίτερα αναγκαίο να αφιερώσει μεγαλύτερη προσοχή μέσα στη Διεθνή Αριστερή Αντιπολίτευση και τις δημοσιεύσεις της γύρω από τη δραστηριότητα του ελληνικού μας τμήματος (Αρχειομαρξιστές). Αυτή η οργάνωση, με τη δύναμη της, το ιδεολογικό της επίπεδο και την επαναστατική της παγίωση, αντιπροσωπεύει το πιο προχωρημένο από τα ευρωπαϊκά μας τμήματα.
Μετά την εμπειρία της συμμετοχής πάνω από δυο χρόνια της Ελληνικής Αριστερής Αντιπολίτευσης (Μπολσεβίκοι Λενινιστές Αρχειομαρξιστές) στη ζωή της διεθνούς μας οργάνωσης, η προσυνδιάσκεψη δηλώνει:
1. Η Ελληνική Αριστερή Αντιπολίτευση (Μπολσεβίκοι Λενινιστές Αρχειομαρξιστές) είναι ο μόνος αντιπρόσωπος των ιδεών της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης στην Ελλάδα.
2. Η Διεθνής Αριστερή Αντιπολίτευση δεν φέρει καμιά ευθύνη, άμεση ή έμμεση, για τις άλλες ομάδες (”Σπάρτακος“, ”Φραξιονιστές“, ”ΛΑΚΚΕ“, κλπ.) που στα λόγια δέχονται τη Διεθνή Αριστερή Αντιπολίτευση.
3. Η Προσυνδιάσκεψη καλεί όλους τους τίμιους εργάτες να καταδικάσουν την πάλη χωρίς αρχές, που είναι αντίθετη στο επαναστατικό πνεύμα και που υπηρετεί τα συμφέροντα άλλοτε της σταλινικής φράξιας, άλλοτε του ταξικού εχθρού, την οποία διεξάγουν οι προαναφερόμενες ομάδες ενάντια στο ελληνικό μας τμήμα.
4. Η Προσυνδιάσκεψη καλεί όλα τα τίμια μέλη των προαναφερόμενων ομάδων να σπάσουν από τον ταξικό εχθρό, να υποστηρίξουν την πολιτική του ενιαίου μετώπου για την οποία παλεύει η Αριστερή Αντιπολίτευση στην Ελλάδα και να υποστηρίξουν την τελευταία στους ιδεολογικούς αγώνες και την καθημερινή της δράση», («Ντοκουμέντα της Τέταρτης Διεθνούς», Παθφάιντερ Πρες, έκδοση 1973, σελ. 39-40, η υπογράμμιση είναι δική μας).
Είναι κατανοητό γιατί ο Χ.Α. αποφεύγει τέτιου είδους βαρυσήμαντα κείμενα του Τρότσκι. Αποτελούν, κατ’ αυτόν, κραυγαλέες «πλάνες». Γιατί, όμως, ο Τρότσκι να κράτησε «λαθεμένη» στάση στο θέμα; Εδώ ακριβώς είναι που μπερδεύει τα πράγματα ο Χ.Α. και χάνεται κι ο ίδιος μέσα στο μπέρδεμά του.
Αρχικά επιχειρεί την ακόλουθη εκδοχή:
«Δεν είναι τόσο οι ένθερμες συνηγορίες των Μολινιέ-Σένιν ούτε οι φανταστικοί αριθμοί μελών (1.400 ή 2.000) που έπεισαν τον Τρότσκι να αναγνωρίσει τον αρχειομαρξισμό σαν επίσημο τμήμα της Δ.Α.Α. όσο οι πληροφορίες που έπαιρνε ότι οι αγωνιστές του είταν κυρίως νέοι και είχαν σταθερή ένταξη και ανερχόμενη επιρροή στις μαζικές οργανώσεις», («Μ.Δ.», όπ.π., σελ. 36).
Θαυμάστε την αντίφαση και την αυθαιρεσία της εκδοχής: από τη μια δεν ένοιαζε τον Τρότσκι «τόσο» η μαζικότητα των αρχειομαρξιστών, από την άλλη τον ένοιαζε η σταθερή ένταξη και ανερχόμενη επιρροή τους στις μαζικές εργατικές οργανώσεις και το γεγονός ότι είταν νέοι. Απόδειξη; Ο πρόλογος του 1933 όπου ο Τρότσκι συμβουλεύει το ελληνικό τμήμα «να δόσει στα νεαρά προλεταριακά στελέχη του σοβαρή θεωρητική εκπαίδευση». Ράβδος εν γωνία, άρα βρέχει.
Μια κι η αόριστη κι αντιφατική αυτή εκδοχή δεν πολυπείθει ούτε τον Χ.Α., παρακάτω προσπαθεί να την εμπλουτίσει ως εξής:
«Ο Τρότσκι είταν απασχολημένος με τα μεγάλα θέματα της διεθνούς κατάστασης (άνοδος του φασισμού στη Γερμανία) κι άφηνε το ελληνικό ζήτημα να το διαχειρίζεται η Διεθνής Γραμματεία που είταν όμως βραχυκυκλωμένη από τον Μύρτο το 1931, από τον Βίττα το 1932 και διαποτισμένη από τις φιλοαρχειομαρξιστικές εισηγήσεις των Μολινιέ-Μιλ. Μονόπλευρα πληροφορημένος και με αυταπάτες για την ”αναδιαπαιδαγώγηση“ του ελληνικού τμήματος της ΔΑΑ σ’ όλο αυτό το διάστημα, ο Τρότσκι κάλυπτε με το τεράστιο πολιτικό και ηθικό κύρος του τον αρχειομαρξισμό», (όπ.π., σελ. 38).
Ο ιστορικός υποκειμενισμός του Χ.Α. φτάνει εδώ σε σημείο παραληρήματος. Μας παρουσιάζει μια ψεύτικη εικόνα ενός Τρότσκι αλά Μαντέλ, με ξυρισμένο το γενάκι και ακαδημαϊκή τήβενο, που απασχολείται στους αιθέρες με τα μεγάλα ζητήματα του καιρού μας και εγκαταλείπει τη «χαμαλοδουλειά» της παρακολούθησης της καθημερινής πορείας της οργάνωσης σε οργανωτικούς και διοικητικούς υπεύθυνους. Ποτέ ο Τρότσκι δεν χώριζε τη θεωρία από την πράξη. Ίσα-ίσα, μέσα από την ασίγαστη πάλη για την εκπαίδευση στελεχών στο Μαρξισμό, μέσα από την ανάλυση και σύνθεση της καθημερινής πράξης της διεθνούς επαναστατικής οργάνωσης και των τμημάτων της, γινόταν δυνατή η βαθύτερη κατανόηση της αντικειμενικής κατάστασης, των προοπτικών και των καθηκόντων. Ο Τρότσκι δεν είταν ένας ανήμπορος σχολιαστής. Οργάνωνε, καθοδηγούσε, δρούσε μέσα από οργάνωση.
Πώς γίνεται να είναι ο Τρότσκι «απασχολημένος με τα μεγάλα θέματα της διεθνούς κατάστασης» κι από την άλλη να μην απασχολείται με την τύχη των τμημάτων της Δ.Α.Α., και μάλιστα με την τύχη του τμήματος εκείνου που ο ίδιος αναγνώριζε σαν τον πιο προχωρημένο από τα ευρωπαϊκά τμήματα;
Πώς γίνεται ο Τρότσκι «να άφηνε» στη Διεθνή Γραμματεία την παρακολούθηση του τμήματος εκείνου από το οποίο στρατολογούσε τα μέλη της ίδιας της Διεθνούς Γραμματείας και πάλευε να τα εκπαιδεύσει στα διεθνή τους καθήκοντα;
Πώς γίνεται ο Τρότσκι να θεωρεί τη Γερμανία σαν το κλειδί της διεθνούς κατάστασης, να δίνει γι’ αυτό κεντρική σημασία στην πάλη στο γερμανικό τμήμα ενάντια στους σταλινικούς πράχτορες Βελ (Σόμπλεν) και Σένιν (Σομπλ), να καλεί σε συμμαχία για την αντιμετώπιση της κρίσης στο γερμανικό τμήμα τον ηγέτη του ελληνικού τμήματος (Βλ. «Αρχεία Τρότσκι για την Ελλάδα» σελ. 46-49) και κατά τα άλλα να αγνοεί τι συμβαίνει στο ελληνικό τμήμα;
Αντίθετα από τους αυθαίρετους ισχυρισμούς του Χ.Α., πολυάριθμα, δημοσιευμένα πια, ντοκουμέντα από τα Αρχεία του Τρότσκι μαρτυρούν για τη διαρκή προσοχή και πάλη του να εκπαιδεύσει και το ελληνικό τμήμα: από το πρώτο γράμμα του στους αρχειομαρξιστές, τον Οχτώβρη του 1930, στην πυκνή αλληλογραφία του με τον Βίττα και τους άλλους ηγέτες της ΚΟΜΛΕΑ το 1931-33, στην πολιτικά σημαντικότατη συζήτηση του με τον Βιτσώρη στην Πρίγκιπο το 1932 και μέχρι τα ανοιχτά γράμματα του στο ελληνικό τμήμα το 1933 και 1934, η αδιάκοπη πάλη του Τρότσκι για την εκπαίδευση στελεχών στην ΚΟΜΛΕΑ γίνεται φανερή.
Εξίσου ψεύτικος είναι και ο ισχυρισμός του Χ.Α. ότι ο Τρότσκι είταν «μονόπλευρα πληροφορημένος». Στα Αρχεία του υπάρχει κυριολεχτικά ένας ποταμός από γράμματα, αναφορές, εισηγήσεις, άρθρα κλπ., που του έστελναν διαρκώς όλοι οι εχθροί των αρχειομαρξιστών (ο Πουλιόπουλος και οι σπαρτακιστές, οι φραξιονιστές της ΚΕΟ, η ΛΑΚΚΕ του Μ. Ράπτη κλπ.). Ο Τρότσκι δεν παράβλεπε αυτό το υλικό. Σε ορισμένες περιπτώσεις παρουσίασε στη Διεθνή Γραμματεία και τη δικιά του κριτική ανάλυση όπως π.χ. για τα ντοκουμέντα της ομάδας Σπάρτακος (Βλ. το ντοκουμέντο Νο 7978 από τα Αρχεία Τρότσκι, σε πρώτη ελληνική μετάφραση στη μπροσούρα μας «Π. Πουλιόπουλος», σελ. 15-18).
Ούτε, λοιπόν, απληροφόρητος ούτε «μονόπλευρα πληροφορημένος» είταν ο Τρότσκι σχετικά με το ελληνικό ζήτημα. Αλλά μια κι ο Χ.Α., ντε και καλά, θέλει να «αποδείξει» ότι ο Τρότσκι έκανε «λάθος», αναγνωρίζοντας τους αρχειομαρξιστές σαν τμήμα και μάλιστα πρωτοπόρο της Δ.Α.Α., καταφεύγει στο τελευταίο κι απεγνωσμένο επιχείρημα: το σχίσμα του ’34 και η κατάληξη του Γιωτόπουλου (για την ακρίβεια ο Χ.Α. γενικεύει και λέει: «Η κατάληξη του αρχειομαρξισμού») αποδείχνουν ότι λαθεμένα η Δ.Α.Α. πήρε σαν αφετηρία της στην Ελλάδα την σύνδεση με τους αρχειομαρξιστές.
Θα επανέλθουμε στο πώς ο Χ.Α. αντιμετωπίζει το σχίσμα του 1934. Εδώ, θέλουμε μόνο να επισημάνουμε τη σοφιστεία αυτού του χυδαίου μηχανιστικού συλλογισμού: Η κατάληξη προκαθορίζεται φαταλιστικά από την αφετηρία. Ο αρχειομαρξισμός, από την υπερβατική του φύση, είταν προκαθορισμένος σε «ασυγκράτητη μετεξέλιξη προς τα δεξιά», όπως έλεγε ο Πουλιόπουλος κι αναμασάει κι ο Χ.Α. (όπ.π., σελ. 37), Απόδειξη; Η κατάληξή του!
Μ’ αυτό το συλλογισμό, όπως η κατάληξη του «Αρχείου» και το κατάντημα του Γιωτόπουλου «αποδείχνουν» την εφήμερη και καιροσκοπική αφετηρία του ελληνικού τμήματος, έτσι και η κατάληξη της ΕΣΣΔ και το κατάντημα του Στάλιν «αποδείχνουν» τη λαθεμένη αφετηρία του 1917! Μ’ άλλα λόγια, όπως από την ΚΟΜΛΕΑ βγήκε το κεντριστικό ΚΑΚΕ, έτσι κι από το μπολσεβικισμό βγήκε ...ο σταλινισμός! Το κλασικό τρυκ της χυδαίας σκέψης κάθε σταλινικού και ρεβιζιονιστή, που αποκόβει το αποτέλεσμα από το αντιφατικό προτσές σύγκρουσης ζωντανών δυνάμεων που οδηγεί σ’ αυτό.
Όσο κι αν φουσκώνει και ξεφουσκώνει ο Χ.Α. δεν μπορεί να αποδείξει ότι ο Τρότσκι έκανε λάθος σε σχέση με τους αρχειομαρξιστές. Γιατί, αντικειμενικά, δεν έκανε λάθος. Απλώς, η αντίληψη του για το πώς αναπτύσσεται μια διεθνής επαναστατική ηγεσία και ποια είναι τα καθήκοντα της στις συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες είναι διαμετρικά αντίθετη κι ασυμβίβαστη με κείνη του Χ.Α. κι όλων των ρεβιζιονιστών.
Ο Τρότσκι δεν ξεκινούσε από το τι του έλεγε ο ένας ή ο άλλος έλληνας αυτόκλητος συμβουλάτορας για τα εθνικά γνωρίσματα κι «αμαρτήματα» του αρχειομαρξισμού. Ξεκινούσε από τις διεθνείς ανάγκες της επανάστασης, πράγμα που δεν έκαναν οι έλληνες κατήγοροι του «Αρχείου», π.χ. ο Π.Πουλιόπουλος κι ο άδοξος επίδοξος επίγονός του Χρήστος Αναστασιάδης.
Από την πρώτη στιγμή που βρέθηκε στην Πρίγκιπο, εξορισμένος από τον Στάλιν, ο Τρότσκι πάλεψε για το κεντρικό πολιτικό του καθήκον: την ίδρυση και τη σφυρηλάτηση της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης σαν φράξιας που θα πάλευε για τη διόρθωση και τον επαναπροσανατολισμό της Κομμουνιστικής Διεθνούς και της ΕΣΣΔ στο δρόμο του Λένιν, το δρόμο της παγκόσμιας επανάστασης. Όπως έγραψε, η Διεθνής Αριστερή Αντιπολίτευση είναι η αλληλοσύνδεση της Οχτωβριανής Επανάστασης με την παγκόσμια επανάσταση. Είχε συνείδηση ότι αυτή η κοσμοϊστορική πάλη διεξαγόταν στις πιο δύσκολες αντικειμενικές συνθήκες, κάτω από όρους ηττών και υποχώρησης της παγκόσμιας επανάστασης. «Προχωράμε σε τέτοιους δύσκολους καιρούς, έγραφε (Κείμενα 1929, Παθφάιντερ Πρες, σελ. 62), που ο κάθε ομοϊδεάτης, κάθε πιθανός ομοϊδεάτης, είναι πολύτιμος για μας. Θα είταν ασυγχώρητο σφάλμα να απορρίψουμε έναν ομοϊδεάτη, ακόμα περισσότερο μια ομάδα ομοϊδεατών, λόγω κάποιας απρόσεχτης εκτίμησης, κάποιας προκατειλημμένης κριτικής ή υπερβάλλοντας τις διαφορές».
Απ’ αυτή τη σκοπιά, χωρίς προκαταλήψεις, είδε ο Τρότσκι το Μάη του 1930 και την αίτηση της προλεταριακής οργάνωσης των ελλήνων αρχειομαρξιστών να συνδεθεί με τη νεοϊδρυμένη, τον Απρίλη του 1930, Διεθνή Αριστερή Αντιπολίτευση. Η έλειψη προκατάληψης δεν σήμαινε άκριτη παραδοχή, οπορτουνισμό ή παραίτηση από την ιδεολογική σύγκρουση. Το αντίθετο. Αμέσως μετά την παραπάνω διαπίστωση για την ανάγκη προσοχής απέναντι σε κάθε πιθανό ομοϊδεάτη, ο Τρότσκι τονίζει: «Η Αντιπολίτευση παίρνει τώρα μορφή στη βάση ενός ιδεολογικού διαχωρισμού πάνω σε αρχές κι όχι στη βάση μαζικής δράσης... Δεν μπορούμε να πηδήξουμε πάνω από την περίοδο που ζούμε. Πρέπει να περάσουμε μέσα από αυτήν. Μια σταθερή ακριβής ιδεολογική διαφοροποίηση είναι χωρίς όρους αναγκαία. Ετοιμάζει τις μελλοντικές επιτυχίες».
Κριτήρια γι’ αυτή την ιδεολογική διαφοροποίηση της Αντιπολίτευσης είναι για τον Τρότσκι τα διεθνή ζητήματα: το ζήτημα της Γενικής Απεργίας στη Βρετανία το 1926 και η Αγγλο-Ρωσική Επιτροπή, το ζήτημα της Κινέζικης Επανάστασης, το «ρωσικό» ζήτημα. Σ’ αυτά τα 3 ζητήματα συμπυκνώνονταν τα κεντρικά προβλήματα στρατηγικής της παγκόσμιας επανάστασης κι όλη η πάλη της Ρωσικής Αριστερής Αντιπολίτευσης μετά το 1923 ενάντια στην ανερχόμενη σταλινική γραφειοκρατία.
Είναι στη συμφωνία πάνω στα διεθνή αυτά ζητήματα που στηρίχτηκε η αίτηση, η αναγνώριση και η ένταξη της αρχειομαρξιστικής οργάνωσης στη Δ.Α.Α. (βλ. Αρχεία Τρότσκι, ντοκουμέντο Νο 16.382, παρατίθεται στα «Αρχεία Τρότσκι για την Ελλάδα», σελ. 13-14), κι όχι στο πολυάριθμο των μελών της ή στο νεαρό της ηλικίας τους, σύμφωνα με τη φαιδρή εκδοχή του Χ.Α.
Η αποδοχή των προγραμματικών σημείων της Δ.Α.Α., που κοινή τους βάση έχουν τη θεωρία της διαρκούς επανάστασης, αρχίζει, δεν τερματίζει, το προτσές της ιδεολογικής διαφοροποίησης και της εκπαίδευσης στελεχών της Αντιπολίτευσης.
Ο Τρότσκι αναγνώρισε τις προλεταριακές αρετές της ΚΟΜΛΕΑ –τις είδε ξανά από διεθνή σκοπιά, σαν ένα ελπιδοφόρο αντίβαρο στις πιέσεις των μικροαστικών στρωμάτων που βάραιναν μέσα στη Δ.Α.Α. Ταυτόχρονα, όμως, πάλεψε βήμα το βήμα τις αδυναμίες της.
Ήδη, στο πρώτο του γράμμα στους αρχειομαρξιστές, τον Οχτώβρη του 1930, τους υπογράμμισε το κεντρικό διεθνές καθήκον εκείνης της περιόδου: να παλέψουν σαν επαναστατική φράξια του ΚΚ και της ΚΔ κι όχι σαν νέο Κόμμα, όπως είχαν την ιδεαλιστική βιασύνη να κάνουν. Προειδοποίησε για το σοκ που θα προκαλούσε η μετάβαση από τους προπαγανδιστικούς ομίλους στη δημοκρατική συγκεντρωτική επαναστατική δουλιά και οργάνωση. Τους επεσήμανε τα λάθη στη συμπεριφορά τους απέναντι στα μέλη του σταλινισμένου ΚΚ καθώς και μπροστά στα αστικά δικαστήρια. Τους πρότεινε μια πάνω σε αρχές προσέγγιση στην αντιπολιτευτική ομάδα του Σπάρτακου.
Μ’ άλλα λόγια, ο Τρότσκι εγκαθίδρυσε τους αναγκαίους αντικειμενικούς όρους για την πολιτική ανάπτυξη της ΚΟΜΛΕΑ σαν τμήματος της Δ.Α.Α. Δεν στηρίχτηκε σε «αυταπάτες για την αναδιαπαιδαγώγησή του», όπως υπεροπτικά διατείνεται ο Χ.Α., υποτιμώντας βάναυσα τη διαλεχτική μέθοδο που ακολουθούσε ο Τρότσκι στην οικοδόμηση της Δ.Α.Α. Η μέθοδος της ιστορικής επιλογής και μαρξιστικής εκπαίδευσης των στελεχών μιας διεθνούς επαναστατικής ηγεσίας δεν στηρίζεται σε υποκειμενικές αυταπάτες αλλά σε αντικειμενικούς νόμους. Αυτοί οι νόμοι ανάπτυξης μιας επαναστατικής οργάνωσης δεν έχουν τίποτα το φαταλιστικό. Τίποτα που να προκαθορίζει το ποιος μπορεί και ποιος δεν μπορεί να εκπαιδευτεί στο σχολειό του επαναστατικού Μαρξισμού. Η εκπαίδευση στελεχών είναι ένα διαρκές και επίμονο προτσές. Απαιτεί τη συνεχή εγκαθίδρυση της σύμπτωσης της αντικειμενικής διαλεχτικής της ταξικής πάλης με τη διαλεχτική λογική της λύσης των αντιφάσεών της και την ιστορική ανάπτυξη του Μαρξισμού και της επαναστατικής του οργάνωσης. Ο Τρότσκι στην πάλη του για την ανάπτυξη της Δ.Α.Α. και των τμημάτων της, μαζί και της ΚΟΜΛΕΑ έκανε ακριβώς αυτό: εγκαθίδρυε την σύμπτωση των διαλεχτικών απαιτήσεων της ιστορικής περιόδου με την πάλη να φωτιστούν και να λυθούν οι αντιφάσεις της και την εξασφάλιση της ιστορικής συνέχειας του Μαρξισμού και της Οχτωβριανής Επανάστασης.
Η εκπαιδευτική δουλιά του Τρότσκι στο ελληνικό τμήμα δεν περιορίστηκε σ’ ορισμένες παραινέσεις. Συνεχίστηκε και μετά το γράμμα του Οχτώβρη του ’30, μ’ όλες τις δυσκολίες της περιόδου. Σημαντικός σταθμός είταν η συζήτηση με τον Γ. Βιτσώρη, στη διάρκεια της επίσκεψης του στην Πρίγκιπο, το 1932. Σ’ αυτή τη συζήτηση εξετάστηκαν ορισμένα καίρια ζητήματα της στρατηγικής και ταχτικής της διαρκούς επανάστασης στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια.
Αξίζει να σημειωθεί εδώ, ότι το «ενιαίο μέτωπο με τα αγροτικά κόμματα», που καταγγέλλει ο Χ.Α. (όπ.π., σελ. 42) σαν θανάσιμο θεωρητικό-πολιτικό αμάρτημα του αρχειομαρξισμού, είταν εισήγηση του ίδιου του Τρότσκι σ’ αυτή τη συζήτηση του ’32, (Βλ. ΕΜΕ Νο 19-20 σελ. 72-74). Και μάλιστα, είταν καρπός της πάλης του Τρότσκι ενάντια στο μονόπλευρο «προλεταριακό προσανατολισμό» των αρχειομαρξιστών που αγνοούσε την εκρηχτική σημασία του αγροτικού ζητήματος και της εμφάνισης των αγροτικών κομμάτων. Ο Τρότσκι δεν τους πρότεινε απλά ένα σωστό σύνθημα και πρόγραμμα για το αγροτικό κίνημα. Πάλεψε να προσανατολίσει το ελληνικό τμήμα στην επιστημονική κατανόηση των άλυτων αντιφάσεων της καθυστερημένης ιστορικής ανάπτυξης της Ελλάδας και των Βαλκανίων (εθνικό ζήτημα, αγροτικό ζήτημα). Η θεωρία της διαρκούς επανάστασης δεν είναι μια μαγική φόρμουλα αλλά ο αναγκαίος επιστημονικός οδηγός στην ανάλυση των κινητήριων δυνάμεων της επανάστασης στην εποχή μας.
Ακριβώς επειδή η επαναστατική εκπαίδευση απαιτεί τη συνέχεια, ο Τρότσκι, αργότερα, παλεύοντας να λύσει την κρίση στο ελληνικό τμήμα το 1933-34, επανήλθε στα ιδεολογικά ζητήματα που είχαν έρθει στο φως στη συζήτηση του 1932. Στο ιστορικό γράμμα του στο ελληνικό τμήμα τον Απρίλη του 1934, (Βλ. ΕΜΕ Νο 19-20 σελ. 79-81) επέστησε όλη την προσοχή στα θεωρητικά ζητήματα. Ο Τρότσκι τόνισε στους έλληνες συντρόφους του ότι οι οργανωτικές διαφορές πρέπει να ανάγονται σε πολιτικές προγραμματικές διαφορές κι αυτές σε διαφορές θεωρητικής μεθόδου. Χωρίς αυτή την πορεία δεν νοείται Μπολσεβικισμός.
Αυτά τα ανεκτίμητα μαθήματα στην πάλη για την εκπαίδευση στελεχών δεν αφορούσαν μόνο το ελληνικό τμήμα. Αφορούσαν το διεθνές τροτσκιστικό κίνημα. Και διατηρούν όλη τους την επικαιρότητα και σήμερα.
Ο Χ.Α. και κάθε ρεβιζιονιστής αδιαφορεί πανηγυρικά γι’ αυτά τα μαθήματα. Τα εκμηδενίζει. Ισοπεδώνει τα πάντα. Και αντικαθιστά την πολύπλευρη πάλη του Τρότσκι να εκπαιδεύσει στελέχη με το πλαστό, χυδαίο κι απλοϊκότατο σχήμα: ο πολυάσχολος Τρότσκι τάχα απληροφόρητος, τάχα θύμα παραπληροφόρησης, είχε κάποια ευνοϊκή κι άρα λαθεμένη γνώμη για τους αρχειομαρξιστές και κάποτε άλλαξε τη γνώμη του, σα νά ’τανε άβολο καπέλο.
Στο τί σημαίνει εκπαίδευση μιας διεθνούς επαναστατικής ηγεσίας σύμφωνα με τον Μαρξισμό και τον Τρότσκι, εδώ ακριβώς βρίσκεται η όλη αγεφύρωτη διαφορά κι αντίθεσή τους με τους εχθρούς των αρχειομαρξιστών, τους ρεβιζιονιστές και τον Χ.Α.
3. ΑΡΧΕΙΟΜΑΡΞΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ
Ενώ ο Τρότσκι ξεκινάει, για να προσεγγίσει τον αρχειομαρξισμό, από τις διεθνείς ανάγκες της επανάστασης και της πάλης για επαναστατική ηγεσία, οι αντίπαλοι της ΚΟΜΛΕΑ ξεκινούν κι αντιπαραθέτουν την εθνική ιδιορρυθμία της καταγωγής της. Ο Τρότσκι δεν αγνοούσε την εθνική ιδιομορφία. Στην περίπτωση του Αρχείου την αναφέρει, ανάμεσα στα άλλα, και στον πρόλογο του στην ελληνική έκδοση της Νέας Πορείας. Αλλά δεν την θεωρεί πρωταρχική, καθοριστική. Το πρωταρχικό, το καθοριστικό για τον μεγάλο μαρξιστή ηγέτη είναι πάντα το διεθνές. Το όλο της παγκόσμιας επανάστασης και η συνειδητή του έκφραση στο διεθνή Μαρξισμό. Το λάθος, πρώτα-πρώτα του Π.Πουλιόπουλου κι άλλων ομοϊδεατών του είταν ότι προτάσσανε τις διαφορές τους σε εθνικό επίπεδο με τους αρχειομαρξιστές στις ανάγκες της Δ.Α.Α. Κι όμως, μόνο στο διεθνές αυτό επίπεδο είταν δυνατό να λυθούν σωστά και οι εθνικές διαφορές. Ο Π. Πουλιόπουλος, παρόλες τις αναμφισβήτητες επαναστατικές αρετές του, πλήρωσε ένα βαρύ πολιτικό τίμημα γι’ αυτό το λάθος: το βούλιαγμα στον κεντρισμό για μια μακριά περίοδο.
Ό,τι όμως, είταν τραγικό στην περίπτωση του Πουλιόπουλου, επαναλαμβάνεται σαν φάρσα στην περίπτωση του επίγονού του Χ.Α. Δεν αντιπαρατάσσει στον Τρότσκι καν την εθνική ιδιομορφία της καταγωγής της ΚΟΜΛΕΑ αλλά μια οικτρή καρικατούρα της.
Κατασκευάζει ένα σκιάχτρο για να πείσει ότι το αρχειομαρξιστικό κίνημα δεν είταν παρά ένα αντικομμουνιστικό παράσιτο, ένα «αντι-Κόμμα» που δεν είχε καμιά σχέση κι είταν τελείως εχθρικό με το πρώιμο κομμουνιστικό κίνημα στην Ελλάδα. Για να σβήσει τα χνάρια της κομμουνιστικής καταγωγής του Αρχείου, το γεγονός ότι είταν προϊόν των άλυτων αντιφάσεων της πρώιμης περιόδου του κομμουνισμού στην Ελλάδα, ο Χ.Α. είναι ιδιαίτερα επίμονος στην άρνηση του ότι ο Τζουλάτη, ο ιδρυτής του αρχειομαρξισμού είταν ομοϊδεάτης και συνεργάτης του Λιγδόπουλου, του πρωτομάρτυρα του κομμουνισμού στην Ελλάδα.
Ο Χ.Α., επιτιθέμενος στην ΕΔΕ, στον σ. Θ. Κουτσουμπό και στο άρθρο του «ΣΕΚΚΕ και ΚΚΕ» («Σ.Α.» 10/12/83), διατείνεται: «α) ότι ο Λιγδόπουλος δεν είτανε με τον Τζουλάτη στην Κομμουνιστική Ένωση, β) ότι αντίθετα το Μάη του 1919 στο 1ο Εθνικό Συμβούλιο της Κεντρικής Επιτροπής ο Λιγδόπουλος έμεινε στο κόμμα όταν ο Τζουλάτη είχε αποσπαστεί από αυτό», (όπ.π., σελ. 43).
Και πιο κάτω, παριστάνοντας ότι φέρνει ατράνταχτη απόδειξη ότι ο Λιγδόπουλος δεν έχει καμιά σχέση με τον Τζουλάτη και την ομάδα γύρω από το έντυπο «Κομμουνισμός», γράφει:
«Ο “Κομμουνισμός” κυκλοφόρησε το 1ο φύλλο του στις 1 Οχτώβρη 1920 και διευθυντής του είταν ο Γ. Σαραντίδης. Ο Λιγδόπουλος σκοτώθηκε τον Οχτώβρη του 1920 στο εξωτερικό, προσπαθώντας να επιστρέψει στην Ελλάδα από τη Μόσχα όπου αντιπροσώπευσε το ΣΕΚ στο 2ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς... Η συνεργασία λοιπόν Λιγδόπουλου-Τζουλάτη στην Κομμουνιστική Ένωση και στην έκδοση του «Κομμουνισμού» είναι καθαρό παραμύθι», (όπ.π., σελ. 43-44). Το ποιος λέει παραμύθια, και μάλιστα ακάθαρτα, μπορούμε να το δούμε αμέσως.
Το 1916 ιδρύεται στην Αθήνα η «Σοσιαλιστική Νεολαία» πάνω στις αρχές του διεθνούς σοσιαλισμού από τους Δ. Λιγδόπουλο, Φρ. Τζουλάτη, Σπ. Κομμιώτη κ.ά. (Βλ. Αλέκου Κουτσούκαλη Η πρώτη δεκαετία 1918/1928, Αθήνα 1979, σελ. 43).
Το 1918, στο Ιδρυτικό Συνέδριο του ΣΕΚΕ ο Λιγδόπουλος, ο Τζουλάτη κι ο Κομμιώτης αντιπροσώπευαν μια ενιαία αριστερή επαναστατική τάση που αντιπάλεψε τη δεξιά και κεντριστική πτέρυγα για να προσανατολίσει το νεοϊδρυμένο κόμμα στον Μπολσεβικισμό, τη Ρωσική Επανάσταση και το στρατηγικό στόχο της διχτατορίας του προλεταριάτου. Απόδειξη: Τα ίδια τα πραχτικά του πρώτου Συνέδριου του ΣΕΚΕ (έκδοση της Κ.Ε. του ΚΚΕ, Αθήνα 1982). Την ίδια ακλόνητη αλήθεια μαρτυρά κι ο ιστορικός Γιάννης Κορδάτος (Ιστορία του Ελληνικού Εργατικού Κινήματος, β΄ έκδοση 1956, εκδότης Π. Καραβάκος, σελ. 315). Το ίδιο λέει κι ο Μπεναρόγιας (όπ.π., σελ. 317). Στις 18 του Μάη 1919 συνέρχεται το Α΄ Εθνικό Συμβούλιο του Κόμματος. Ο Τζουλάτη, όχι μόνο «δεν είχε αποσπαστεί» από το Κόμμα, όπως ψεύδεται ο Χ.Α., αλλά και πήρε μέρος στο Α΄ Εθνικό Συμβούλιο και μάλιστα πάλεψε στο πλευρό του Λιγδόπουλου (Βλ. Α. Κουτσούκαλη, όπ.π., σελ. 74-75, καθώς και τα «Επίσημα Κείμενα του ΚΚΕ»). Στο Α΄ Εθνικό Συμβούλιο, η αριστερή επαναστατική πτέρυγα των Λιγδόπουλου – Τζουλάτη – Κομμιώτη, συνεχίζοντας στην ίδια γραμμή της με κείνη του 1918, πάλεψε και πέτυχε την αποχώρηση του ΣΕΚΕ από τη Δεύτερη Διεθνή και την προσχώρηση στην Τρίτη Κομμουνιστική Διεθνή που μόλις είχε ιδρυθεί (Μάρτης 1919).
Η δεξιά πτέρυγα του κόμματος αντεπιτέθηκε με δριμύτητα στις αποφάσεις αυτές του Α΄ Εθνικού Συμβουλίου και προκάλεσε την παραίτηση και αποχώρηση των Λιγδόπουλου, Κομμιώτη και Τζουλάτη που συγκροτούν την Κομμουνιστική Ένωση. Παραμένουν σαν ανεξάρτητη ομάδα μέχρι το τέλος του 1919, οπότε μετά την αποδοχή του ΣΕΚΕ να προσχωρήσει στην Κομμουνιστική Διεθνή, επανέρχονται στο Κόμμα. Μετά την πολιτική νίκη της παλιάς αριστερής πτέρυγας του ΣΕΚΕ, ο Λιγδόπουλος στέλνεται αντιπρόσωπος στο Δεύτερο Συνέδριο της Τρίτης Διεθνούς. Επιστρέφοντας απ’ αυτό, ο Λιγδόπουλος δολοφονήθηκε από πράχτορες της Αντάντ (ο Χ.Α. προτιμά, να χρησιμοποιεί την αόριστη έκφραση «σκοτώθηκε», επαναλαμβάνοντας το παλιό παραμύθι ότι «ο Λιγδόπουλος σκοτώθηκε από τουρκολαζούς πειρατές» κι όχι από πράχτορες του ιμπεριαλισμού).
Η πολιτική δολοφονία του Δ. Λιγδόπουλου είταν ένα βαρύτατο πλήγμα στο ανώριμο κομμουνιστικό κίνημα και τη αριστερή πτέρυγα του ΣΕΚΕ. Ο Φ. Τζουλάτη απογοητευμένος από το δυνάμωμα της δεξιάς πτέρυγας ανασυγκροτεί τη «Κομμουνιστική Ένωση» το 1920 που προχωράει στην έκδοση του «Κομμουνισμού».
Το ότι η Κομμουνιστική Ένωση το 1920 είταν συνέχεια της ομάδας του 1919 το επαληθεύει μια πηγή που κανένας δεν μπορεί να την υποπτευθεί για «φιλοαρχειομαρξισμό»: ο ίδιος ο Λ. Αποστόλου.
Ο Αποστόλου είταν για 3 χρόνια στη κίνηση που γέννησε το Αρχείο, διαγράφτηκε από τις γραμμές της, προσχώρησε το 1924 στο επίσημο κόμμα, κάρφωσε τους πρώην ομοϊδεάτες του και ειδικεύτηκε σε διώχτη του αρχειομαρξισμού για λογαριασμό της σταλινικής γραφειοκρατίας. Σαν βασικός ομιλητής του σταλινισμού στις περιβόητες συζητήσεις του ΚΚΕ με τους τροτσκιστές το 1946, τόνισε:
«Ο αρχειομαρξισμός σαν ιδιαίτερη οργάνωση πρωτοπαρουσιάζεται με τη μορφή μιας μυστικής και παράνομη ομάδας στα 1919 που τα μέλη της είταν και μέλη του ΣΕΚ. Η ομάδα αυτή διαλύεται ύστερα από λίγους μήνες, για να ξαναϊδρυθεί στα 1920, με το όνομα της Κομμουνιστικής Ένωσης και με όργανο τον “Κομμουνισμό”», (Βλ. την Ιδεολογική Πάλη Ανάμεσα στο ΚΚΕ και στις Παραφυάδες του Ελληνικού Τροτσκισμού 1946-1947, σελ. 144).
Ποιός, λοιπόν, λέει παραμύθια για την αποδειγμένη σχέση Λιγδόπουλου Τζουλάτη και γιατί;
Ο υποκειμενικός ιδεαλισμός του Χ.Α. δεν του επιτρέπει μια αντικειμενική υλιστική ανάλυση των αντιφάσεων μέσα από τις οποίες αναπτύχθηκε το εργατικό και το κομμουνιστικό κίνημα. Για να εξυπηρετήσει τις υποκειμενικές του ανάγκες όχι την αντικειμενική αλήθεια, φτιάχνει άτεχνα ένα μανιχαϊκό σχήμα που αντιπαρατάσσει μηχανικά από τη μια το «καλό» ΚΚΕ (και τον «κάλλιστο» Πουλιόπουλο) κι από την άλλη τον «κακό» αρχειομαρξισμό. Η αλήθεια, όμως, είναι τελείως αντίθετη και πολύ πιο σύνθετη.
Το αρχειομαρξιστικό κίνημα γεννήθηκε όχι έξω αλλά μέσα από τους κόλπους και τις αντιφάσεις του ΣΕΚΕ-ΚΚΕ. Προήλθε από την αριστερή πτέρυγα του ΣΕΚΕ, που με ηγεσία τον Λιγδόπουλο και τον Τζουλάτη αγωνίστηκε να προσανατολίσει το πρώτο πολιτικά ανεξάρτητο κόμμα της εργατικής τάξης στον Μπολσεβικισμό, στη Ρωσική Επανάσταση, στην Κομμουνιστική Διεθνή και στην πάλη για εργατική εξουσία.
Οι αγώνες της αριστερής κομμουνιστικής πτέρυγας ενάντια στην κεντριστική και δεξιά ρεφορμιστική πτέρυγα είχαν σαν κινητήρια δύναμή τους την Οχτωβριανή Επανάσταση. Αλλά αυτή η γιγάντια ώθηση δεν υποκαθιστούσε από μόνη της την ανάγκη να εκπαιδευτούν οι νεαρές κομμουνιστικές ηγεσίες μέσα από τις δικές τους εμπειρίες και τα δικά τους λάθη. Από την ομάδα Λιγδόπουλου-Τζουλάτη (ιδιαίτερα μετά τη δολοφονία του Λιγδόπουλου) δεν έλειψε η ανυπομονησία, ο πολιτικός πρωτογονισμός, τα σημάδια του υπανάπτυκτου κοινωνικού-πολιτικού περιβάλλοντος και της ανωριμότητας μιας εργατικής τάξης που έβγαινε από τα σπάργανα.
Ο Τζουλάτη θεώρησε απαραίτητο, μπροστά στον οπορτουνισμό των ρεφορμιστών και των κεντριστών και τις παλινωδίες του ΣΕΚΕ, να στερεωθεί ένας γερός κομμουνιστικός πυρήνας στη βάση μιας εντατικής μορφωτικής-στελεχοποιητικής διαδικασίας. Ανασυγκρότησε τη φράξια του μέσα στο ΣΕΚΕ-ΚΚΕ. Πρότεινε την έκδοση ενός περιοδικού που θα δημοσίευε τα κλασικά έργα του Μαρξισμού. Η πρόταση απορρίφτηκε από την κομματική ηγεσία. Αλλά το περιοδικό, το «Αρχείο Μαρξισμού», εκδόθηκε, την Πρωτομαγιά του 1923, από τη φράξια Τζουλάτη. Το 1924 η φράξια διαγράφεται κι αρχίζει την ανεξάρτητη ύπαρξη της με τη μορφή των αρχειομαρξιστικών προπαγανδιστικών ομίλων.
Η χρονιά που γεννήθηκε το ανεξάρτητο αρχειομαρξιστικό κίνημα είναι η χρονιά-καμπή για το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα. Η ήττα της γερμανικής επανάστασης το 1923 σημάδεψε το τέλος του πρώτου κύματος της παγκόσμιας επανάστασης που άρχισε τον Οχτώβρη του 1917, την απομόνωση της Σοβιετικής Ένωσης και την απαρχή της θερμιδοριανής αντίδρασης και του σταλινισμού.
Οι αλλεπάλληλες κρίσεις στα νεαρά ΚΚ πριν το 1923 είταν κρίσεις ανάπτυξης της νεοϊδρυμένης Κομμουνιστικής Διεθνούς. Μετά το 1923, η κρίση στην Κ.Δ. οφείλεται στην οπισθοχώρηση της προλεταριακής επανάστασης, στην άνοδο της σταλινικής γραφειοκρατίας στην ΕΣΣΔ, το ΚΚΣΕ και τη Διεθνή.
Αυτή η διεθνής κρίση είναι η κύρια αιτία της έξω από την Κ.Δ. ύπαρξης του αρχειομαρξιστικού κινήματος το διάστημα 1924-30 και της εθνικής του αναδίπλωσης σε προπαγανδιστικούς κύκλους μελέτης των κλασικών μαρξιστικών έργων.
Την ίδια περίοδο, μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το εργατικό κίνημα στην Ελλάδα γνώριζε αληθινή κοσμογονία. Με τα κύματα των προσφύγων, η εργατική τάξη αυξήθηκε με γεωμετρική πρόοδο. Το ελληνικό κεφάλαιο πέρναγε από την πιο σημαντική φάση της πρωταρχικής του συσσώρευσης. Η πιο βάρβαρη καθυστέρηση συνδυαζόταν με τις μοντέρνες μορφές καπιταλιστικής εκμετάλλευσης κι απομύζησης των εξανδραποδισμένων προσφυγικών πληθυσμών.
Το νεαρότατο προλεταριάτο αναζητούσε το δρόμο του. Και συναντούσε τα καινούργια εμπόδια που έμπαιναν στην πολιτική του ανάπτυξη από το γραφειοκρατικό εκφυλισμό της ΕΣΣΔ και της Κ.Δ. και τα αλληλένδετα ζικ ζακ στα οποία υποχρεωνόταν το ανώριμο ΚΚΕ. Κάτω από αυτούς τους όρους, γνώρισαν ταχύτατη ανάπτυξη και ζωντάνια οι προπαγανδιστικοί όμιλοι του Αρχείου.
Έχουμε επισημάνει, σε άλλα μας κείμενα, την ιστορική αναλογία ανάμεσα σ’ αυτούς τους ομίλους και τους προπαγανδιστικούς κύκλους στην τσαρική Ρωσία στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα. Η αναλογία αυτή προκαλεί οργή και μανία στον Χ.Α. Οι κύκλοι στη Ρωσία, μας λέει, είχαν την «Ίσκρα», είχαν τον Λένιν και τα βιβλία του, είχαν προκηρύξεις, κλπ., κλπ. (όπ.π., σελ. 41-42).
Η χοντροκομμένη τυπική σκέψη του Χ.Α. είναι ανίκανη να κάνει διάκριση ανάμεσα στην ιστορική ταυτότητα και στην ιστορική αναλογία που έχει τα όρια της στις διαφορετικές κοινωνικές δομές και εποχές. Ποτέ δεν μιλήσαμε για κάποια αφηρημένη ταυτότητα. Και θά ’ταν γελοίο να ψάχνουμε, μαζί με τον Χ.Α., για τον Λένιν της Ελλάδας, την «Ίσκρα» της Ελλάδας, κλπ.
Η ιστορική αναλογία, όταν χρησιμοποιείται σωστά, μπορεί να εντοπίσει ουσιαστικές αλληλοσυνδέσεις στα ιστορικά φαινόμενα. Ποτέ δεν μεταφέραμε μηχανικά τη Ρωσία του 1900-1903 στην Ελλάδα του 1924-30. Αντίθετα, ανιχνεύσαμε τον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο εκδηλώθηκαν οι νόμοι της ανισόμερης και συνδυασμένης ανάπτυξης στο εργατικό κίνημα της Ελλάδας. Να τι γράφαμε:
«Η κατάσταση θύμιζε έντονα τη Ρωσία του τέλους του προηγούμενου και των αρχών του 20ού αιώνα. Στην πραγματικότητα, όμως, είταν πολύ πιο πολύπλοκη.
Μια επαναστατική πρωτοπορία είχε μπροστά της τα πιο σύνθετα καθήκοντα. Πρώτο, να οργανώσει και να εκπαιδεύσει την εργατική τάξη στα πρώτα-πρώτα βήματα της, ένα έργο που είχε γίνει δεκαετίες πριν στη Δυτική Ευρώπη από τα τμήματα της Πρώτης και της Δεύτερης Διεθνούς. Δεύτερο, να δράσει σαν επαναστατικό κομμουνιστικό κόμμα, τμήμα της Τρίτης Διεθνούς. Τρίτο, να παλέψει ενάντια στον ανερχόμενο σταλινισμό, σαν Αντιπολίτευση, για να διορθωθεί η πορεία της Διεθνούς και των εθνικών της τμημάτων.
Προπαγανδιστικός κύκλος, μπολσεβίκικο κόμμα, Αριστερή Αντιπολίτευση τρεις διαφορετικές μορφές που πήρε σε τρεις διαφορετικές περίοδες ο μαρξισμός στη Ρωσία, έπρεπε να συνδυαστούν σ’ έναν πολιτικό οργανισμό στην τότε Ελλάδα», (Βλ. Σ. Μιχαήλ: Π.Πουλιόπουλος –Μια Κριτική Εκτίμηση του Έργου του, σελ. 11).
Η αντικειμενική ανάγκη και η υποκειμενική δυσκολία στη σύνθεση των αντιφατικών και συνδυασμένων αυτών καθηκόντων της επαναστατικής πρωτοπορίας διαπέρασαν το εργατικό κίνημα στη δεκαετία του ’20.
Στους αρχειομαρξιστικούς κύκλους δεν μπήκαν απογοητευμένοι μικροαστοί, καθυστερημένοι εργάτες και ανερμάτιστα λούμπεν στοιχεία, όπως συκοφαντεί ο Χ.Α. Μπήκε το νεοεμφανιζόμενο προλεταριάτο, που κάτω από την πίεση των κοινωνικών του δεινών αναζητούσε λύση κι έκανε τα πρώτα βήματα στην ταξική του συνείδηση. Από τάξη καθεαυτή, σκόρπιο υλικό για εκμετάλλευση, γινόταν τάξη για τον εαυτό της. Στη μετάβαση, βασικός παράγοντας ωρίμανσης είταν η έλξη της Ρωσικής Επανάστασης. Από την άλλη μεριά, όμως, το Κόμμα που εκπροσωπούσε τη Ρωσική Επανάσταση και την Κ.Δ. στην Ελλάδα, παράδερνε από τη μια κρίση στην άλλη, από τις εκκλήσεις για «Ανεξάρτητη Μακεδονία και Θράκη» του ζινοβιεφικού 5ου Συνέδριου της Κ.Δ., στα δεξιά ανοίγματα στον Πάγκαλο κι από κει στους τυχοδιωχτικούς αριστερισμούς της «τρίτης περιόδου» μετά το 1929. Τα ερωτηματικά πλήθαιναν για την κατάσταση στην ίδια τη Σοβιετική Ρωσία και τη Διεθνή με τα δραματικά γεγονότα της διεθνούς κατάστασης: το ξεπούλημα της Γενικής Απεργίας στη Βρετανία το 1926, η τραγωδία της Κινέζικης Επανάστασης το 1927. Οι πρωτοπόροι του νεαρού προλεταριακού κινήματος αναζητούσαν στους αρχειομαρξιστικούς κύκλους απαντήσεις. Τί λένε οι κλασικοί; Τί συμβαίνει με το Κόμμα; Τί συμβαίνει στη Σοβιετική Ένωση και στην Κομμουνιστική Διεθνή; Πώς θα ετοιμαστούμε;
Ο κάθε μικροαστός Χ.Α. μπορεί να κοιτάει αφ’ υψηλού την εργατική τάξη στην αντιφατική της πορεία, τα αβέβαια πρώτα της βήματα, τα αναπάντητα ερωτήματά της. Σίγουρα, οι αρχειομαρξιστικοί όμιλοι είχαν τα αρνητικά σημάδια κάθε προπαγανδιστικής ομάδας. Αλλά το αρνητικό τους είταν αλληλένδετο με το θετικό. Μέσα από την εσώτερη αντίφαση γινόταν η μετάβαση στην τάξη για τον εαυτό της. Από μόνοι τους δεν μπορούσαν να λύσουν την κρίση ηγεσίας της εργατικής τάξης, που συμπυκνώνονταν στην κρίση του ΚΚΕ. Αυτή η κρίση μπορούσε να λυθεί μόνο στα πλαίσια της διεθνούς πάλης του επαναστατικού Μαρξισμού ενάντια στο σταλινικό εκφυλισμό της Κόμιντερν και της ΕΣΣΔ.
Γρήγορα, ιδιαίτερα από το 1926, οι αρχειομαρξιστές άρχισαν να ανοίγονται στη συνδικαλιστική δουλιά, που πύκνωσε την περίοδο 1928-30. Από την ίδια την ορατή πια αναγκαιότητα μιας ανοιχτής πολιτικής επαναστατικής εμφάνισης πήραν την απόφαση να σπάσουν από τον εθνικό απομονωτισμό των κύκλων τους και να συνδεθούν το 1930 με την ιστορική συνέχεια της Οχτωβριανής Επανάστασης και του Μαρξισμού: τον Λεόν Τρότσκι και τη Διεθνή Αριστερή Αντιπολίτευση.
Η οργάνωση τους σαν Κομμουνιστική Οργάνωση Μπολσεβίκων Λενινιστών Αρχειομαρξιστών –ΚΟΜΛΕΑ έγινε και έμεινε το ελληνικό τμήμα του διεθνούς τροτσκιστικού κινήματος σ’ όλη την ιστορική διάρκεια της Δ.Α.Α.
Με την ίδρυση του ελληνικού τμήματος της Δ.Α.Α. μπήκαν οι όροι για τη λύση της κρίσης ηγεσίας του προλεταριάτου. Ο Τρότσκι πρότεινε στο τμήμα να προσεγγίσει την άλλη αντιπολιτευτική ομάδα, του πρώην γραμματέα του ΚΚΕ Π. Πουλιόπουλου. Όπως δείχνουν τα στοιχεία από τα Αρχεία του Τρότσκι, η ενοποίηση δεν έγινε δυνατή λόγω, κύρια, της εναντίωσης της ομάδας Πουλιόπουλου, που επαναλάμβανε ενάντια στους αρχειομαρξιστές την ήδη πλούσια παρακαταθήκη συκοφαντιών, που είχε συσσωρεύσει η σταλινική διοίκηση του ΚΚΕ (Οι σταλινικοί δεν είχαν περιοριστεί σε συκοφαντίες. Ενώ κατηγορούσαν τους αρχειομαρξιστές για χρήση βίας, οι ίδιοι είχαν σφάξει δύο αρχειομαρξιστές εργάτες, τον Γεωργοπαπαδάτο και τον Λαδά).
Ο Χ.Α. θέλει, υποτίθεται, να δικαιώσει τη στάση του Πουλιόπουλου ενάντια στους αρχειομαρξιστές, τη Δ.Α.Α. και τον ίδιο τον Τρότσκι. Λίγο πολύ τον αναγορεύει σε τροτσκιστή πριν και πάνω από τον ίδιο τον Τρότσκι. Για να δόσει μια εικόνα του που να μοιάζει με εικόνισμα καταφέρνει να κάνει να μοιάζει με γελοιογραφία. Ο Πουλιόπουλος δεν έχει ανάγκη από τέτοιους αγιογράφους–γελοιογράφους, που ζωγραφίζουν μια Παναγία και της βάζουν και μουστάκι.
Ο Π. Πουλιόπουλος αναδείχτηκε στην πρωτοπορία του ΚΚΕ με την πάλη του στη διάρκεια του Μικρασιατικού Πολέμου. Στην ηγεσία του ΚΚΕ εγκαθιδρύεται το 1924-25 στη διάρκεια του ζινοβιεφικού προσανατολισμού του 5ου Παγκόσμιου Συνέδριου της Κ.Δ. Ταυτόχρονα εγκαθιδρύθηκαν και στα άλλα ευρωπαϊκά τμήματα, ηγεσίες που θεωρούνταν απαραίτητες στην Κ.Δ.: η ομάδα Τρεντ-Ζιρόλ στο ΚΚ Γαλλίας, η ομάδα Φίσερ-Μάσλοβ στο ΚΚ Γερμανίας, η ομάδα Ντομσκ στο ΚΚ Πολωνίας. Μετά τη ρήξη του Στάλιν με τον Ζινόβιεφ και τη στροφή του τελευταίου προς την Αντιπολίτευση του Τρότσκι, όλες οι ηγεσίες που εγκαθιδρύθηκαν επί Ζινόβιεφ, μαζί κι εκείνη του Πουλιόπουλου, εκκαθαρίστηκαν γραφειοκρατικά (Βλ. Λεόν Τρότσκι: Η Τρίτη Διεθνής μετά τον Λένιν, εκδόσεις «Αλλαγή», τόμ. 1, σελ. 138 και 253).
Όταν επισημαίνουμε αυτό το αναμφισβήτητο ιστορικό γεγονός –τη συνάφεια της ανόδου και πτώσης του Πουλιόπουλου από την ηγεσία του ΚΚΕ με το ζενίθ και το ναδίρ της ζινοβιεφικής φάσης της Κ.Δ. ο Χ.Α. ωρύεται ότι... «λασπολογούμε» κατά του Πουλιόπουλου!
Μετά τη γραφειοκρατική εκπαραθύρωσή της από το ΚΚΕ, η ομάδα Πουλιόπουλου προσέγγισε τη Ρωσική και τη Διεθνή Αριστερή Αντιπολίτευση στις γενικές τους εκτιμήσεις –χωρίς να αποδεχτεί εξαρχής τη θεωρία της διαρκούς επανάστασης, όπως εξάλλου είχε κάνει κι η ομάδα του ζινοβιεφικού Τρεντ.
Προτάσσοντας τις διαφορές με τους αρχειομαρξιστές, η ομάδα Σπάρτακος του Πουλιόπουλου έμεινε σ’ όλη τη διάρκεια της ύπαρξης της Δ.Α.Α. έξω από την οργάνωση της. Ταλαντευόταν κεντριστικά ανάμεσα στη Δ.Α.Α. κι άλλες εφήμερες εστίες του κεντρισμού (Λαντάου-Ναβίλ) που αντιπάλευαν την Δ.Α.Α. και τον Τρότσκι.
Ο Χ.Α. όχι μόνο αρνείται ξανά το αναμφισβήτητο ιστορικό γεγονός, αλλά και κατηγορεί τον ...Τρότσκι (!) και την Δ.Α.Α. για τις ερωτοτροπίες του Πουλιόπουλου με τον κεντρισμό!
Γράφει χαραχτηριστικά:
«Αυτή η σφαλερή εμμονή της Διοικητικής Γραμματείας της Δ.Α.Α. στο “κόψιμο των γεφυρών με το Σπάρτακο”, υπήρξε ένα στοιχείο που ώθησε τον Πουλιόπουλο στην αναζήτηση συμμάχων μέσα στη Διεθνή Αριστερά, όπως είταν η Αριστερή Αντιπολίτευση του ΚΚΓερμανίας (Λαντάου), η Κομμουνιστική Αριστερά στη Γαλλία (Ροσμέρ–Αριά–Ναβίλ), η αυστριακή αντιπολίτευση (“Μανρούφ”), η ισπανική (Αντρές Νιν) που κι αυτές για διάφορους λόγους βρίσκονταν σε διάσταση με το Διεθνές Γραφείο για οργανωτικούς χειρισμούς του που τους θεωρούσαν “καιροσκοπικούς” και “διοικητικούς”. Η προσέγγιση όμως του Σπάρτακου σε ομάδες που έκαναν τέτια κριτική δεν σήμαινε καθόλου ούτε την απομάκρυνση του από τις ιδεολογικές θέσεις της Δ.Α.Α., ούτε τον οργανωτικό προσανατολισμό του σε μια αριστεροκεντριστική κατεύθυνση. Απόδειξη γι’ αυτό είναι η συστηματική πολεμική αρθρογραφία του Π.Π. ενάντια στις σταλινικές θέσεις του ΚΚΕ και η άρνηση του να συμμετάσχει σ’ ένα νέο “Διεθνές Γραφείο”, όπως του πρότεινε η “Αριστερή Αντιπολίτευση του ΚΚ Γερμανίας” και η γαλλική “Κομμουνιστική Αριστερά”. Έμεινε σταθερά στην άποψη του για μια δημοκρατική ενωτική διεθνή συνδιάσκεψη όλων των ομάδων των μπολσεβίκων-λενινιστών», («Μ.Δ.», όπ.π., σελ. 38-39).
Ο Χ.Α. πέφτει σε άλυτες αντιφάσεις και λέει απανωτά ψέματα για να διαψεύσει τις σχέσεις του Πουλιόπουλου με το διεθνή κεντρισμό. Πρώτο, κατηγορεί τη Δ.Α.Α. ότι ευθύνεται για την αναζήτηση κεντριστικών συμμάχων (τον πολιτικό προσδιορισμό τον αποφεύγει ο Χ.Α.) από τον Π.Π.
Δεύτερο, τις βαθιές κι αγεφύρωτες ιδεολογικές - πολιτικές διαφορές του Τρότσκι και της Δ.Α.Α. με τους Λαντάου, Ναβίλ, Νιν κλπ. τις ανάγει σε οργανωτικές.
Τρίτο, θεωρεί ότι η προσέγγιση του Π.Π. και του Σπάρτακου στους κεντριστές δεν σήμαινε «απομάκρυνση από τις ιδεολογικές θέσεις της Δ.Α.Α. ούτε τον οργανωτικό προσανατολισμό του σε μια αριοτεροκεντριστική κατεύθυνση». Η ίδια, όμως, η ομάδα Πουλιόπουλου λέει το ακριβώς αντίθετο, στο γράμμα της τής 8 Αυγούστου 1932 (Αρχεία Τρότσκι ντοκουμέντο Νο 16.376, βλ. μετάφραση του στη μπροσούρα μας «Π. Πουλιόπουλος», σελ. 23-24).
Για την ομάδα Πουλιόπουλου «δεν υπάρχει οργανωμένη Διεθνής Αντιπολίτευση». Υπάρχουν μόνο δύο ισοδύναμες τάσεις, μία γύρω από τον Τρότσκι και η άλλη με τους Λαντάου, Ροσμέρ, Ναβίλ και Σία. Η ομάδα Πουλιόπουλου μιλάει για τη συμπάθεια που προκαλούσε στη δεύτερη: «Οι σύντροφοι της “Διεθνούς Φράξιας της Αριστερής Αντιπολίτευσης της Κ.Δ.” διακηρύσσουν την αλληλεγγύη τους με τον Σπάρτακο και τις αντιλήψεις του και τον καλούν να ορθωθεί αποφασιστικά ενάντια στη γραμμή που ακολουθεί ο σ. Τρότσκι» (η υπογράμμιση είναι δική μας).
Ο Πουλιόπουλος, αφού αρνηθεί την οργανωμένη ύπαρξη της ιστορικής Δ.Α.Α., εκφράζει το σκεπτικισμό του για τις δυνατότητες και των δύο «φραξιών»: «Και οι δύο φράξιες έμειναν ανίσχυρες μέχρι σήμερα να επηρεάσουν σοβαρά με τις οργανώσεις τους τα αντίστοιχα κόμματα» (όπ.π.). Λόγω αυτού του σκεπτικισμού δεν συμμετείχε στο Διεθνές Γραφείο των κεντριστών, κι όχι λόγω διαφωνίας μαζί τους, όπως λέει ο Χ.Α. Ίσα-ίσα, αντίθετα απ’ ό,τι ισχυρίζεται ο Χ.Α., στο ντοκουμέντο του 1932, η ομάδα Πουλιόπουλου ρητά βεβαιώνει ότι «Ιδιαίτερα πρέπει να συνδεθεί πιο στενά με τη διεύθυνση της ομάδας της Διεθνούς Αντιπολίτευσης της Κ.Δ. του Βερολίνου» (όπ.π.).
Όχι μόνο ο Π.Π. το 1932, αλλά κι ο Χ.Α. το 1984 συμφωνεί με τους κεντριστές αντίπαλους της Δ.Α.Α. Γι’ αυτό και σαν απόδειξη της «προσήλωσης» του Π.Π. στις ιδεολογικές θέσεις της Δ.Α.Α. αναφέρει ότι «έμεινε σταθερά στην άποψη του για μια δημοκρατική ενωτική διεθνή συνδιάσκεψη όλων των ομάδων των μπολσεβίκων - λενινιστών» («Μ.Δ.», όπ.π., σελ. 39)
Μα, ακριβώς αυτή είταν η πάγια θέση της κεντριστικής ομάδας Λαντάου ενάντια στην οποία πάλεψε ο Τρότσκι. Στο ντοκουμέντο της Προσυνδιάσκεψης της Δ.Α.Α. του 1933: «Η Διεθνής Αριστερή Αντιπολίτευση, τα Καθήκοντα και οι Μέθοδες της», που ήδη έχουμε αναφέρει, ο Τρότσκι τόνιζε στο κεφάλαιο με τον χαραχτηριστικό τίτλο «Το Ξεκαθάρισμα των Γραμμών της Αριστερής Αντιπολίτευσης και η Σύνθεση της Διεθνούς Συνδιάσκεψης»:
«Η Αριστερή Αντιπολίτευση μπορεί να αναπτυχθεί και να δυναμώσει μόνο ξεκαθαρίζοντας τις γραμμές της από συμπτωματικά και ξένα στοιχεία... Η αρχή της κομματικής δημοκρατίας δεν είναι καθόλου ταυτόσημη με την αρχή της ανοιχτής πόρτας. Η Αριστερή Αντιπολίτευση ποτέ δεν ζήτησε από τους σταλινικούς να μεταμορφώσουν το κόμμα σ’ ένα μηχανικό άθροισμα από φράξιες, ομάδες, σέχτες και άτομα... Η πρόταση να καλέσουμε μια συνδιάσκεψη με οποιαδήποτε και κάθε ομάδα που υπολογίζει τον εαυτό της στην Αριστερή Αντιπολίτευση (τις ομάδες του Λαντάου και Ροσμέρ, την ομάδα Μανρούφ, τον Σπάρτακο, την ομάδα Βάισμπορντ κλπ.) αντιπροσωπεύει μια απόπειρα να γυρίσει ο τροχός πίσω και δείχνει μια πλήρη έλλειψη κατανόησης των όρων και των νόμων ανάπτυξης μιας επαναστατικής οργάνωσης και των μεθόδων επιλογής και εκπαίδευσης των στελεχών της. Η προσυνδιάσκεψη όχι μόνο απορρίπτει αλλά και καταδικάζει μια τέτια στάση γιατί είναι σε ριζική αντίφαση με την οργανωτική πολιτική του Μαρξισμού», (Ντοκουμέντα της Τετάρτης Διεθνούς, Παθφάιντερ Πρες, σελ. 27-28, οι υπογραμμίσεις είναι δικές μας).
Μια τέτια αντιμαρξιστική στάση κράτησε ο Π.Π. και υποστηρίζει σήμερα ο Χ.Α. Η σεχταριστική απόρριψη κάθε σχέσης με τους αρχειομαρξιστές είταν αλληλένδετη με την οπορτουνιστική απόπειρα να διαλυθεί ο Μαρξισμός στην κινούμενη άμμο του κεντρισμού. Η κοινή βάση αυτού του σεχταρισμού και του οπορτουνισμού είναι «η πλήρης έλλειψη κατανόησης των όρων και των νόμων ανάπτυξης μιας επαναστατικής οργάνωσης και των μεθόδων επιλογής και εκπαίδευσης των στελεχών της» (Τρότσκι). Πίσω από την εχθρότητα στους αρχειομαρξιστές βρίσκεται η εχθρότητα στη διαλεχτική μέθοδο εκπαίδευσης στελεχών. Πίσω από την αντίθεση στην ΚΟΜΛΕΑ βρίσκεται η αντίθεση κι απόρριψη της ίδιας της ιστορικής ύπαρξης της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης και του ιστορικού ρόλου του Τρότσκι.
4. Ο ΑΡΧΕΙΟΜΑΡΞΙΣΜΟΣ, Ο ΚΕΝΤΡΙΣΜΟΣ ΚΑΙ Η ΤΕΤΑΡΤΗ ΔΙΕΘΝΗΣ
Η μεγαλύτερη ιστορική συνεισφορά του Τρότσκι, που θεωρούνταν από τον ίδιο ανώτερη σε σημασία κι από το ρόλο του στην Οχτωβριανή Επανάσταση και στην ηγεσία του Κόκκινου Στρατού, είταν η πάλη για την Τέταρτη Διεθνή, μετά την τελεσίδικη χρεοκοπία της σταλινισμένης Τρίτης Διεθνούς το 1933.
Η ιστορική αυτή πάλη για τη συνέχεια του Μαρξισμού, τη λύση της κρίσης ηγεσίας της διεθνούς εργατικής τάξης και την ετοιμασία για τη νέα πλημμυρίδα της παγκόσμιας επανάστασης, απαίτησε την αποφασιστική ρήξη με τις κεντριστικές δυνάμεις που ταλαντεύονταν ανάμεσα στο Μαρξισμό και τις ρεφορμιστικές και σταλινικές γραφειοκρατίες. Η σύγκρουση με τον διεθνή κεντρισμό είταν τώρα ακόμα οξύτερη απ’ ό,τι στην περίοδο της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης.
Είδαμε πώς ο ρεβιζιονιστής Χρήστος Αναστασιάδης στην τελευταία του επίθεση ενάντια στον αρχειομαρξισμό και την ιστορική αλήθεια έφτασε να διαστρεβλώνει όλη την πάλη της Δ.Α.Α. και του Τρότσκι και να αμβλύνει αφάνταστα την αντίθεση τους με τον κεντρισμό. Αυτή η απολογητική του κεντρισμού την αποκορυφώνει όταν φτάνει στο ζήτημα της στρατηγικής στροφής του 1933 στην οικοδόμηση νέων επαναστατικών κομμάτων και μιας νέας, επαναστατικής Τέταρτης Διεθνούς.
Αφού υπερασπίστηκε τη στάση του Πουλιόπουλου απέναντι στον Τρότσκι και τη Δ.Α.Α. και τον προσανατολισμό του στους κεντριστές αντιπάλους τους (Λαντάου, Ναβίλ, Νιν, κλπ.), ο Χ.Α. έρχεται να απαλύνει, όσο μπορεί, το πιο κραυγαλέο λάθος του Πουλιόπουλου: την αρχική του εναντίωση στην ίδρυση της Τέταρτης Διεθνούς. Ας δούμε τις ταχυδαχτυλουργίες του Χ.Α. στο κεντρικό αυτό θέμα. Γράφει: «Πολιτικό λάθος του Πουλιόπουλου είταν βέβαια που άργησε μερικούς μήνες να υιοθετήσει τη σωστή τροτσκιστική θέση για τον προσανατολισμό σε νέα κομμουνιστικά κόμματα και νέα Κομμουνιστική Διεθνή. Αυτό όμως δεν οφείλεται σε καμιά “κεντριστική ταλάντευση ανάμεσα στο σταλινισμό και την Δ.Α.Α.” (όπως γράφει ο Σ. Μιχαήλ) αλλά πηγάζει από τις αυταπάτες του που υπερτιμούσαν τις προσπάθειες και τις δυνατότητες αναγέννησης του επαναστατικού μαρξισμού μέσα στα ολοένα πιο βαθιά εκφυλιζόμενα από τον σταλινικό κεντρισμό κομμουνιστικά κόμματα. Ο Π.Π. δεν είταν από τους αγωνιστές εκείνους που εύκολα και μηχανικά αναμασούσαν κάθε νέο σύνθημα του ηγέτη της Δ.Α.Α. δείχνοντας έτσι έλλειψη κριτικής σκέψης και πνεύμα προσωπολατρίας», («Μ.Δ.» όπ.π., σελ. 39, οι υπογραμμίσεις είναι δικές μας).
Για να μη δείξει λοιπόν «έλλειψη κριτικής σκέψης και πνεύμα προσωπολατρίας», ο Π.Π. αντιτάχτηκε στην πιο σημαντική στρατηγική στροφή του μαρξιστικού κινήματος, μετά τον πρώτο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό πόλεμο και τη χρεοκοπία της Δεύτερης Διεθνούς.
Ο Πουλιόπουλος δεν «άργησε μερικούς μήνες» μόνο να δεχτεί το νέο στρατηγικό προσανατολισμό του Τρότσκι. Τον καταπολέμησε και μάλιστα όχι για «μερικούς μήνες» αλλά για δυο χρόνια –και τι χρόνια! από το 1933 μέχρι το 1935. Στο καθόλου μικρό αυτό χρονικό διάστημα, συνένωσε την ομάδα του Σπάρτακου με την ομάδα του Μ. Ράπτη, στην προγραμματική βάση της κοινής εναντίωσης στην ίδρυση νέων κομμάτων και νέας Διεθνούς, που καταγγέλνανε κι οι δυο σαν τυχοδιωχτική και τον Τρότσκι σαν «οπορτουνιστή» (Αρχεία Τρότσκι, Ντοκουμέντο Νο 16.516).
Μόλις το 1935, μετά τα αλλεπάλληλα σχίσματα που κομμάτιασαν το ελληνικό τμήμα, ο Πουλιόπουλος κι η ομάδα του ΟΚΔΕ, αναγνώρισαν την ανάγκη της Τέταρτης Διεθνούς. Σαν «αιτία» της στροφής θεωρήθηκαν οι εξελίξεις στη Βουλγαρία κι όχι η καταστροφική ήττα στη Γερμανία το 1933, για την οποία ευθύνονταν ο σταλινισμός κι ο τριτοπεριοδικός τυχοδιωχτισμός του.
Ο Χ.Α. αρνείται φανατικά ότι η δίχρονη εναντίωση του Πουλιόπουλου στην Τέταρτη Διεθνή είταν κεντριστική ταλάντευση μπροστά στην ιστορική ανάγκη ρήξης με το σταλινισμό, τον κύριο ένοχο της νίκης του Χίτλερ που εναντιωνόταν στην οποιαδήποτε αυτοκριτική για τη φοβερή καταστροφή. Όχι, λέει ο Χ.Α., η στάση του Π.Π. δεν είταν κεντριστική ταλάντευση, «πήγαζε από τις αυταπάτες του». Ποιές είταν αυτές οι «αυταπάτες»; Δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε πολιτικά τον χαραχτήρα τους; Είταν αυταπάτες, λέει, «που υπερτιμούσαν τις δυνατότητες αναγέννησης του επαναστατικού μαρξισμού μέσα στα ολοένα πιο βαθιά εκφυλιζόμενα από το σταλινικό κεντρισμό κομμουνιστικά κόμματα».
Αλλά τα ΚΚ και η Κ.Δ. δεν είταν πια οργανώσεις «ολοένα πιο βαθιά εκφυλιζόμενες από τον σταλινικό κεντρισμό». Είχαν οριστικά εκφυλιστεί και χαθεί για την υπόθεση της προλεταριακής επανάστασης. Κι ο σταλινισμός δεν είταν πια κεντρισμός, δύναμη ταλαντευόμενη ανάμεσα στο Μαρξισμό και το ρεφορμισμό. Μετά το 1933, όπως υπογράμμισε ο Τρότσκι, είχε οριστικά περάσει τον Ρουβίκωνα κι έγινε «η κύρια αντεπαναστατική δύναμη μέσα στο διεθνές εργατικό κίνημα».
Αυτή η ιστορική διάγνωση δεν στηρίχτηκε σε εντυπώσεις αλλά στην πιο κολοσσιαία ήττα της διεθνούς εργατικής τάξης: την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία μετά την καταστροφική διάσπαση του προλεταριάτου και την απόρριψη του ενιαίου εργατικού αντιφασιστικού μετώπου που επέβαλε η τυχοδιωχτική πολιτική του σταλινισμού. Και μετά την ήττα του 1933, η γραφειοκρατία του Στάλιν στην ΕΣΣΔ και την Κ.Δ. συνέχισαν να υπερασπίζονται την ορθότητα της πολιτικής τους στη Γερμανία και πρόβλεπαν αισιόδοξες εξελίξεις για την ανάπτυξη του Κομμουνισμού. Όταν μια τέτια κολοσσιαία ήττα δεν υποχρέωνε τη γραφειοκρατία των ΚΚ σε αυτοκριτική και συνειδητή διόρθωση της πολιτικής τους, καμιά αντιπολιτευτική πίεση δεν θα το κατάφερνε. Η γραφειοκρατία έβαζε τα παρασιτικά της προνόμια πάνω από τα συμφέροντα της διεθνούς εργατικής τάξης και τα υπεράσπιζε σε βάρος της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης. Η ορθότητα της διάγνωσης και του νέου προσανατολισμού του Τρότσκι στην Τέταρτη Διεθνή αποδείχτηκε πολύ σύντομα. Ο αντεπαναστατικός (κι όχι κεντριστικός) χαραχτήρας της γραφειοκρατίας φάνηκε με τη δολοφονία του Κίροφ, το 1934, που εγκαινίασε την απαρχή των μαζικών εκκαθαρίσεων και των Δικών της Μόσχας (1936-1938) και με την προδοσία της Ισπανικής Επανάστασης.
Η θέση του Χ.Α. αντιπροσωπεύει την πεμπτουσία του ρεβιζιονισμού, που εκδηλώθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ’50, απείλησε με διάλυση την Τέταρτη Διεθνή και ονομάστηκε Παμπλισμός από το ψευδώνυμο Πάμπλο, του τότε γραμματέα της Διεθνούς κι αντίπαλου της από τη δεκαετία του ’30 Μιχάλη Ράπτη. Ο Παμπλισμός έγινε θλιβερά «διάσημος» με τις αυταπάτες που έσπερνε για «κεντριστικά ρεύματα», μέσα στη γραφειοκρατία και για τη δυνατότητα «αυτομεταρύθμισης» των σταλινικών ΚΚ μέσω πιέσεων από τα αριστερά, παρόλη την ιστορική τους χρεοκοπία το 1933.
Ο Πάμπλο και οι συνεργάτες του δανείστηκαν τις δοξασίες τους από τις «θεωρίες» του Ισαάκ Ντόιτσερ για το Σταλινισμό. Ο ίδιος ο Ντόιτσερ πέρασε στην Ιστορία για την άκαμπτη εναντίωσή του στην ίδρυση της Τέταρτης Διεθνούς, στο ιδρυτικό της συνέδριο του 1938, όπου παραβρέθηκε σαν μέλος της πολωνικής αντιπροσωπίας.
Έτσι, η απολογητική της εναντίωσης του Πουλιόπουλου στην ίδρυση της Τέταρτης Διεθνούς από τον παμπλικό Χ. Αναστασιάδη αποτελεί λογική συνέπεια των πάγιων ρεβιζιονιστικών του φιλοσταλινικών αντιλήψεων. Οι παμπλικοί ρεβιζιονιστές απορρίπτουν πάνω απ’ όλα τη βασική αρχή του Τρότσκι και της Διεθνούς που ίδρυσε ότι «το χτίσιμο εθνικών επαναστατικών κομμάτων σαν τμημάτων της Τέταρτης Διεθνούς είναι το κεντρικό καθήκον της μεταβατικής εποχής» (Μεταβατικό Πρόγραμμα). Στόχος τους είναι πάντα να σπέρνουν σκεπτικισμό για τον αναντικατάστατο και κεντρικό ρόλο της Τέταρτης Διεθνούς και των κομμάτων της στις αντικειμενικές εξελίξεις.
«Οι σκεπτικιστές ρωτάνε: Μα έφτασε η ώρα για να ιδρύσουμε τη νέα Διεθνή; Είναι αδύνατο, λένε, να ιδρύσουμε “τεχνητά” μια Διεθνή. Μονάχα μεγάλα γεγονότα μπορούν να την γεννήσουν κλπ. Όλες αυτές οι αντιρρήσεις αποδείχνουν μονάχα ότι οι σκεπτικιστές δεν είναι ικανοί να ιδρύσουν μια νέα Διεθνή. Γενικά, δεν είναι ικανοί για τίποτα.
Η Τέταρτη Διεθνής βγήκε κιόλας από μεγάλα γεγονότα: τις πιο μεγάλες ήττες του προλεταριάτου στην Ιστορία. Η αιτία για τις ήττες αυτές είναι ο εκφυλισμός και η προδοσία της παλιάς ηγεσίας. Η πάλη των τάξεων δεν ανέχεται διακοπή. Η 3η Διεθνής, ύστερα από τη 2η, έχει πεθάνει πια για την επανάσταση. Ζήτω η 4η Διεθνής!», (Λ. Τρότσκι: Η Θανάσιμη Αγωνία του Καπιταλισμού – Το Μεταβατικό Πρόγραμμα της 4ης Διεθνούς, εκδόσεις «ΑΛΛΑΓΗ», σελ. 52-53).
Ο Χ.Α. δεν υποβαθμίζει τη στρατηγική στροφή του 1933 προς την Τέταρτη Διεθνή, μονάχα στην απολογητική του για το λάθος του Πουλιόπουλου. Την απαλείφει τελείως σαν τον κύριο λόγο της διάσπασης των μισητών εχθρών του, των αρχειομαρξιστών!
Ο ρεβιζιονιστής συκοφάντης παρουσιάζει με τον πιο αυθαίρετο, εκλεχτικό και ανεπανόρθωτα λειψό τρόπο τα πολιτικά ζητήματα που συγκλόνισαν και διέσπασαν το 1934 το ελληνικό τμήμα του διεθνούς τροτσκιστικού κινήματος. Ας δούμε πώς κακομεταχειρίζεται ξανά την Ιστορία για να βολέψει τις υποκειμενικές του απαιτήσεις:
«Η ηγεσία του αρχειομαρξισμού (με κύριο πρωτοστάτη της τον Βίττα-Γιωτόπουλο) δείχνει και στο επίπεδο των διεθνών σχέσεων πόσο ξένη είναι προς τον επαναστατικό μαρξισμό. Κάνει μια φραξιονιστική πάλη πίσω από τις πλάτες της Διεθνούς Γραμματείας, επιδίδεται σε προσωπικό κουτσομπολιό και σε δολοπλοκίες, οργανώνει διασπαστικές κινήσεις μέσα στις γραμμές τμημάτων της Δ.Α.Α., αποκρύπτει κείμενα του Τρότσκι, παραβιάζει συστηματικά τη δημοκρατική συγκεντρωτική οργανωτική αρχή της υποταγής της μειοψηφίας στην πλειοψηφία. Οι διαφορές αυτές, που άρχισαν να διαφαίνονται κιόλας από τα τέλη του 1932, παίρνουν οξύτητα μεγαλύτερη μέσα στο 1933, γίνονται αγεφύρωτες και φτάνουν στο σημείο της ρήξης το 1934», («Μ.Δ.» όπ.π., σελ. 40).
Αμέσως παρατηρεί κανείς ότι στο μακρύ κατάλογο των κακών πράξεων που καταμαρτυρά ο Χ.Α. στον Γιωτόπουλο απουσιάζει πανηγυρικά το κύριο και ουσιαστικό πολιτικό ζήτημα για το οποίο ήρθε σε ρήξη με τον Τρότσκι και το τροτσκιστικό κίνημα:. την εναντίωσή του στον προσανατολισμό σε νέα κομμουνιστικά κόμματα και σε νέα επαναστατική Διεθνή
Ο Γιωτόπουλος, από τη θέση του τού γραμματέα στη Διεθνή Γραμματεία της Δ.Α.Α., σαμπόταρε την εντολή που έδοσε ο Τρότσκι από τις 12 του Μάρτη 1933, για την οργάνωση μιας διεθνούς συζήτησης για την ανάγκη νέου κόμματος, αρχικά στη χιτλεροκρατούμενη πια Γερμανία.
Στις 15 του Ιούλη 1933, ο Τρότσκι κάνει το ιστορικό του κάλεσμα: «Είναι Αναγκαίο να Χτίσουμε νέα Κομμουνιστικά Κόμματα και Νέα Διεθνή». Στις 7 Αυγούστου 1933, ο Τρότσκι επισημαίνει με ευχαρίστηση σε γράμμα του στη Διεθνή Γραμματεία ότι οι αρχειομαρξιστές στέκονται στο πλευρό του στην ιστορική στροφή: «Το Πολιτικό Γραφείο του ελληνικού τμήματος έχει βάλει το ζήτημα της ανάγκης του καλέσματος για ανεξάρτητο κόμμα», (Writings 1929-33, (Συμπλήρωμα), Παθφάιντερ Πρες, σελ. 264).
Τον ίδιο, όμως, μήνα ο ηγέτης του ελληνικού τμήματος και γραμματέας της Διεθνούς Γραμματείας Δ. Γιωτόπουλος, γνωστός με το ψευδώνυμο Witte (Βήττας) ξεσπάθωσε ενάντια στο νέο προσανατολισμό σε συνεργασία με τον ιταλό Τζιάκομι και την χειραγωγούμενη από την Γκε Πε Ου «Εβραϊκή Ομάδα» του Σένιν, (Βλ. «Τα Αρχεία Τρότσκι για την Ελλάδα», σελ. 50-59).
Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα, το φθινόπωρο του 1933, ο Γιωτόπουλος θα χρησιμοποιήσει το κύρος του, σαν ιστορικού ηγέτη του Αρχείου, για να τινάξει στον αέρα την ισχυρότερη τροτσκιστική οργάνωση στην Ευρώπη, τη στιγμή που αυτή είταν αναγκαία όσο ποτέ στην πάλη του Τρότσκι για τη νέα Διεθνή.
Ο Γιωτόπουλος, όμως, συνάντησε μέσα στο ίδιο το Πολιτικό Γραφείο της ΚΟΜΛΕΑ τη σθεναρή αντίσταση μιας πλειοψηφίας, με ηγέτη τον Γιώργο Βιτσώρη, που υποστήριξε αποφασιστικά τον Τρότσκι και το νέο προσανατολισμό. Η Κεντρική Επιτροπή διχοτομήθηκε κυριολεχτικά: ο Γιωτόπουλος μόλις κέρδισε την πλειοψηφία, χάρη σ’ ένα και μόνο ψήφο παραπάνω (του Κώστα Αναστασιάδη). Χάρη σ’ αυτή την ευκαιριακή πλειοψηφία κέρδισε και την κυριότητα της αρχειομαρξιστικής εφημερίδας «Πάλη των Τάξεων», στο ιστορικό σχίσμα της ΚΟΜΛΕΑ τον Μάρτη-Απρίλη του 1934.
Ο Γ. Βιτσώρης, στο ραπόρτο του στη Διεθνή Γραμματεία για την Τέταρτη Διεθνή το 1937 (Βλ. «Αρχεία Τρότσκι για την Ελλάδα», σελ. 63), συνοψίζει την πολιτική πλατφόρμα, που υποστήριξε ο Γιωτόπουλος το 1934: καταγγελία του προσανατολισμού στην Τέταρτη Διεθνή σαν «περιπέτειας» (ίδια θέση με τον Π. Πουλιόπουλο και τον Μ. Ράπτη!). Απόρριψη της τροτσκιστικής θέσης για θερμιδοριανή αντίδραση στην ΕΣΣΔ. Ύμνοι στην «ανάπτυξη του σοσιαλισμού» στη Σοβιετική Ένωση, ερωτοτροπίες με τη σταλινική «θεωρία του σοσιαλισμού σε μια μόνη χώρα».
Η σταλινοφιλία των θέσεων του Γιωτόπουλου το 1933-34 είναι ολοφάνερη. Αργότερα, θα μετατραπεί σε υστερική σταλινοφοβία και σε ρητή απόρριψη του Μπολσεβικισμού σαν «υπεύθυνου» για το σταλινισμό...
Στο σχίσμα της ΚΟΜΛΕΑ το 1934, μια μερίδα θα ακολουθήσει τον Γιωτόπουλο στο δεξιό κεντριστικό εκφυλισμό και μια άλλη, με επικεφαλής τον Βιτσώρη, θα μείνει πιστή στον Τρότσκι και την Τέταρτη Διεθνή. Το ελληνικό τμήμα, όμως, δεν θα αντέξει το πλήγμα. Η σύγχυση θα κυριαρχήσει, επιδεινωμένη από τους εξαιρετικά δυσμενείς όρους που δημιούργησε η φοβερότερη ήττα στην ιστορία της διεθνούς εργατικής τάξης, ο θρίαμβος του Ναζισμού στη Γερμανία.
Η αντικειμενική εξέταση του σχίσματος της ΚΟΜΛΕΑ το 1934 δείχνει πεντακάθαρα ότι πρόκειται για διάσπαση της αρχειομαρξιστικής οργάνωσης με άξονα το ζήτημα του προσανατολισμού στην Τέταρτη Διεθνή. Ο Χ.Α., όμως, το μετατρέπει ταχυδαχτυλουργικά σε απόσχιση του αρχειομαρξισμού συνολικά από τον τροτσκισμό!!! Γι’ αυτό κι αποσιωπεί σκόπιμα το κεντρικό πολιτικό λόγο της διάσπασης. Για να «αποδείξει» εκ των υστέρων ότι είταν «καιροσκοπική», «τεχνητή» και «εφήμερη» η σύνδεση των αρχειομαρξιστών με την Δ.Α.Α. το 1930, κι ότι ποτέ δεν αφομοιώθηκαν οι αρχειομαρξιστές στο ρεύμα του τροτσκισμού!
Ο Χ.Α. χρησιμοποιεί σαν ...ακαταμάχητη απόδειξη το γεγονός ότι η ομάδα Γιωτόπουλου διατήρησε μετά το 1934 τον τίτλο του «αρχειομαρξιστικού κόμματος». Αλλά το «αρχειομαρξιστικό κόμμα» του Γιωτόπουλου είταν τόσο αρχειομαρξιστικό όσο κομμουνιστικό είναι το Κομμουνιστικό Κόμμα!
Συνεχίζοντας τη μυθοπλασία, ο Χ.Α. ισχυρίζεται ότι, το 1933-34, «η γνώμη του Π.Π. για τον αρχειομαρξισμό στα ουσιαστικά της στοιχεία γίνεται τώρα πια δεκτή από τον Τρότσκι, όπως και η ανάγκη της βαθύτερης έρευνας για την ιστορία του, τα συνθήματα και τις μεθόδους του από μια ειδική επιτροπή, ενώ λίγους μήνες προηγούμενα απέρριπτε την πρόταση του Σπάρτακου να συγκροτηθεί από το Διεθνές Γραφείο μια Επιτροπή Έρευνας για να εξετάσει το αρχειομαρξιστικό ζήτημα», («Μ.Δ.», όπ.π., σελ. 40).
Οι κακές ταχυδαχτυλουργικές ικανότητες του Χ.Α. αποτυχαίνουν πάλι να πετύχουν το «θαύμα» που επιδιώκουν. Ο Τρότσκι δεν έκανε δεκτή τη γνώμη του Πουλιόπουλου. Ποτέ δεν αμφισβήτησε την ορθότητα της στάσης του απέναντι στην ΚΟΜΛΕΑ και της σύνδεσής της με την Δ.Α.Α. Τρία ολόκληρα χρόνια μετά το σχίσμα του 1934, στις 8 Δεκέμβρη 1937, η Διεθνής Γραμματεία για την Τέταρτη Διεθνή, σε απόφαση της εκφράζει την τελεσίδικη θέση απέναντι στο ζήτημα του αρχειομαρξισμού (Αρχεία Τρότσκι, Ντοκουμέντο Νο 16.596):
«7. Η ένταξη το 1930 της αρχειομαρξιστικής τάσης στους κόλπους της Αριστερής Αντιπολίτευσης, παρόλο που στη συνέχεια φάνηκε ότι, λόγω της ιδιαίτερης αντικειμενικής εξέλιξης της Ελλάδας, δεν μπόρεσε να αφομοιωθεί ολοκληρωτικά στις μπολσεβίκικες - λενινιστικές προγραμματικές και πολιτικές αρχές και μέθοδες, αποδείχτηκε, όμως, σωστή από το γεγονός ότι μια σημαντική μερίδα του τότε μπολσεβίκικου - λενινιστικού τμήματος έμεινε πιστή στην μπολσεβίκικη - λενινιστική σημαία κατά τη διάρκεια του σχίσματος του 1934 και συνιστά ακόμα και τώρα, κάτω από το τεράστιο βάρος της διχτατορίας (του Μεταξά) τον δραστήριο πυρήνα της Τέταρτης Διεθνούς στην Ελλάδα. Η εμπειρία με τον αρχειομαρξισμό αποδείχνει ότι η προσχώρηση μιας ομάδας που έχει τη ρίζα της και την παράδοση της έξω από την ιστορία της καθεαυτό Αριστερής Αντιπολίτευσης, έστω κι αν γίνεται στη βάση του μπολσεβίκικου - λενινιστικού προγράμματος, δεν είναι παρά ένα βήμα προς τον διεθνισμό και δεν σημαίνει ακόμα την πραγματική αποδοχή από ολόκληρη την οργάνωση του προγράμματος και των μπολσεβίκικων μεθόδων. Η αφομοίωση τους φέρνει αναπόφευχτα μια διαφοροποίηση, που δεν ξεπερνιέται παντού με έναν οργανικό τρόπο. Αλλά αυτό δεν διαψεύδει σε τίποτα την ορθότητα του πρώτου βήματος. Η διεθνής ένταξη είχε επιτρέψει μια αποτελεσματική βοήθεια από τη διεθνή οργάνωση. Θα είταν μάταιο να αρνηθεί κανείς ή να μειώσει τώρα αυτό το αναμφισβήτητο γεγονός», (Οι υπογραμμίσεις είναι δικές μας).
Κατά τα άλλα, ο Τρότσκι τάχα έκανε αυτοκριτική κι αποδέχτηκε τη γνώμη του ...Χ.Α.!
Την ίδια ανύπαρχτη «αξία» έχει κι ο ισχυρισμός ότι η πρόταση του Τρότσκι να γίνει Επιτροπή Έρευνας στα αίτια του σχίσματος του 1934 είναι ταυτόσημη με την πρόταση του Πουλιόπουλου του 1932, για Επιτροπή Έρευνας στο «αρχειομαρξιστικό ζήτημα».
Ο Τρότσκι στο ραπόρτο του στη Διεθνή Γραμματεία το 1932, ένα ραπόρτο - καταπέλτη ενάντια στην ομάδα Πουλιόπουλου (Βλ. Αρχεία Τρότσκι, Ντοκουμέντο Νο 7.978, Βλ. τη μπροσούρα «Π. Πουλιόπουλος», σελ. 14-18), απόρριψε με περιφρόνηση αυτή την πρόταση.
Ο Πουλιόπουλος, πάλι, επανερχόταν ξανά και ξανά, ζητώντας την έρευνα να την κάνουν από κοινού η Δ.Α.Α. και οι κεντριστές αντίπαλοί της, Λαντάου, Ναβίλ και Σια!
Τι κοινό έχει η πρόταση Πουλιόπουλου για κοινή έρευνα των κεντριστών και τροτσκιστών πάνω στις κατηγορίες του Σπάρτακου για την ΚΟΜΛΕΑ, με την πρόταση του Τρότσκι να διερευνήσει το τροτσκιστικό κίνημα τα αίτια της διάσπασης της ΚΟΜΛΕΑ –που παραμείναν, σε μεγάλο βαθμό, στο σκοτάδι μέχρι την ιστορική έρευνα της ΕΔΕ, το 1980, που ξανάνοιξε το φάκελο του 1934;
5. Η ΓΚΕ Π Ε ΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΤΡΟΤΣΚΙΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Το Γενάρη του 1933, ο Λεόν Τρότσκι προειδοποιούσε όλη τη Διεθνή Αριστερή Αντιπολίτευση: «Στην Κόμιντερν, στη Γκε Πε Ου, σε κάθε εθνικό τμήμα, υπάρχει ένας ειδικός μηχανισμός για την αποδιοργάνωση της Αριστερής Αντιπολίτευσης, που αποτελείται ως επί το πλείστον από λιποτάχτες της Αντιπολίτευσης ή από σταλινικούς πράχτορες που παριστάνουν τους αντιπολιτευόμενους», (Writings 1932-33, Παθφάιντερ Πρες, 1972, σελ. 94). Και συμβούλευε τους συντρόφους ότι αν κάνουν τον αναγκαίο κόπο θα βρουν τα νήματα που οδηγούν από τα εχθρικά ψευτοαντιπολιτευόμενα στοιχεία στους επικεφαλής της Γκε Πε Ου, της μυστικής αστυνομίας του Στάλιν.
Για τους ρεβιζιονιστές τέτοιου είδους προειδοποιήσεις και συστάσεις για επαγρύπνηση και μέτρα ασφάλειας του επαναστατικού κινήματος, αποδίδονται σε χαφιεδοφοβία και στην «αστυνομική ερμηνεία της Ιστορίας». Για τον Τρότσκι, όμως, το ζήτημα της ασφάλειας της επαναστατικής οργάνωσης βρίσκεται στο κέντρο της πάλης. Οι εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες της δεκαετίας του ’30 με την αλυσίδα των ηττών της παγκόσμιας επανάστασης και τις συνέπειες της, την πολιτική απομόνωση των τροτσκιστών από το μαζικό κίνημα, δημιουργούν μεγάλους και συνδυασμένους κινδύνους. Όσο ολιγάριθμη κι αν είταν η Δ.Α.Α. αντιπροσώπευε τη μόνη ιστορική σύνδεση της Οχτωβριανής Επανάστασης με την παγκόσμια επανάσταση και γι’ αυτό γινόταν ο κύριος στόχος των επιθέσεων τόσο της μπουρζουαζίας όσο και της σταλινικής γραφειοκρατίας. «Σ’ όλα τα μέρη του κόσμου», έγραφε ο Τρότσκι, «οι Αντιπολιτευόμενοι αντιμετωπίζουν την καταπίεση... Η καπιταλιστική καταπίεση (φυλάκιση, ξυλοδαρμοί, συλλήψεις, προβοκάτσιες κλπ.) συνδυάζεται με την καταπίεση και τη συκοφαντία των σταλινικών, που έρχεται να δείξει ότι οι εχθροί του προλεταριάτου είναι δραστήριοι επίσης και μέσα στις γραμμές των εργατών», (Writings 1929-33, (Συμπλήρωμα), σελ. 176-177). Στο ίδιο κείμενο, ο Τρότσκι αναφέρει σαν χαραχτηριστική περίπτωση διωγμού της αντιπολίτευσης την Ελλάδα. Και προτείνει μέτρα. Ανάμεσα στα άλλα, προτείνει: «...κάθε περίπτωση καταπίεσης, παρεμπόδισης, προβοκάτσιας κλπ. πρέπει να είναι το αντικείμενο μιας διεθνούς καμπάνιας της Αντιπολίτευσης. Γι’ αυτό πρέπει να δημιουργηθεί μια Διεθνής Αντιπολιτευτική Επιτροπή Άμυνας...», (όπ.π., σελ. 177-178).
Ο Τρότσκι προειδοποιούσε για τη δράση της Γκε Πε Ου και καλούσε σε δράση κάθε εθνικό τμήμα της Δ.Α.Α., μαζί και το ελληνικό, την ΚΟΜΛΕΑ. Τί πιο φυσικό από το να γίνει επίλεκτος στόχος της καπιταλιστικής καταπίεσης και της σταλινικής Γκε Πε Ου το τμήμα που ο ίδιος ο Τρότσκι αναγνώριζε σαν το πιο προχωρημένο απ’ όλα τα ευρωπαϊκά τμήματα των μπολσεβίκων - λενινιστών;
Μονάχα για τον ρεβιζιονιστή Χρήστο Αναστασιάδη είναι αφύσικο. Και μας κατηγορεί για «αστυνομική αντίληψη», κατά τις γνωστές συνήθειες όλων των ρεβιζιονιστών στις επιθέσεις τους ενάντια στη Διεθνή Επιτροπή της Τέταρτης Διεθνούς και την αμείλιχτη πάλη της για τα ζητήματα ασφάλειας στο τροτσκιστικό κίνημα.
Γράφει ο Χ.Α. ενάντια στην ΕΔΕ και τον υποφαινόμενο: «Στη σφαίρα της αστυνομικής ερμηνείας της ιστορίας βρίσκεται και ο ισχυρισμός του ότι οι κρίσεις και οι διασπάσεις του αρχειομαρξισμού στην περίοδο 1929-30 (ιδίως των “φραξιονιστών” και η δημιουργία της ΚΕΟ) οφείλονται στο δάχτυλο των σταλινικών πραχτόρων που είχαν διεισδύσει στη Δ.Α.Α. και όχι στην εκρηχτική αντίθεση προλεταριακών αγωνιστών και γραφειοκρατικής ηγεσίας του Αρχείου», («Μ.Δ.», όπ.π., σελ. 39).
Θα δούμε παρακάτω πόσο στέκει η «ερμηνεία» των σχισμάτων της ΚΟΜΛΕΑ από τον Χ.Α. Πρώτα, όμως, θα εξετάσουμε την επιμονή του να βγάλει λάδι κι αμέτοχη την Γκε Πε Ου στα προβλήματα και τις διασπάσεις που γνώρισε η αρχειομαρξιστική οργάνωση.
Μια πρώτη παρατήρηση: εμείς επισημάναμε τον προβοκατόρικο ρόλο της Γκε Πε Ου σ’ όλη τη χρονική περίοδο 1930-33 ύπαρξης της Δ.Α.Α. και της ΚΟΜΛΕΑ. Είναι αξιοπερίεργο ότι ο Χ.Α. θέλει να περιορίσει την επισήμανση μας στην περίοδο 1929-30 και στην περίπτωση της απόσχισης από το Αρχείο της ομάδας των «φραξιονιστών» του Μ. Σούλα και του Μιχάλη Ράπτη ή Σπέρου ή Πάμπλο. Γιατί, το περιορίζει εκεί; Δεν υπάρχει καμιά διευκρίνηση. Μονάχα που η ταχτική αυτή θυμίζει τη στάση εκείνου που έχει τη μύγα και μυγιάζεται...
Αντίθετα απ’ ό,τι ισχυρίζεται ο Χ.Α., η Γκε Πε Ου και ο Στάλιν όχι μόνο κάνανε επίλεκτο στόχο τους την ΚΟΜΛΕΑ, αλλά κι επιστράτευσαν ενάντια της τους κορυφαίους αντιτροτσκιστές πράχτορές τους, τον Μιλ ή Ομπίν ή Όκουν και τον Σένιν ή Σομπολεβίκιους ή Σομπλ. Στα Αρχεία του Τρότσκι υπάρχουν άφθονα ντοκουμέντα που μαρτυρούν για την υπονομευτική τους δράση.
Ο ίδιος ο Τρότσκι τους ξεσκέπασε στην πολιτική του πάλη το 1930-33 ενάντια σ’ αυτούς τους εκπαιδευμένους κατασκόπους, που φυτεύτηκαν στην Αριστερή Αντιπολίτευση από τον Στάλιν στα τέλη της δεκαετίας του ’20. Ολοκληρωμένες αποδείξεις για τον πραχτορικό τους ρόλο θα έρθουν στο φως πολύ αργότερα στη διάρκεια των περίφημων δικών των σοβιετικών κατασκοπευτικών δικτύων στις ΕΠΑ στη δεκαετία του ’50.
Αλλά και τότε ακόμα, η τεράστια αξία αυτών των αποδειχτικών στοιχείων αποκρύφτηκε με ευθύνη του αμερικάνικου Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος. Αν και οι δίκες των κατασκόπων –που περιλάμβαναν παλιά γνωστά στελέχη του τροτσκιστικού κινήματος που ο Τρότσκι είχε καταγγείλει σαν πράχτορες του Στάλιν– γίνονταν σε ελάχιστη απόσταση από τα κεντρικά γραφεία του ΣΕΚ, αυτό δήλωσε ότι «δεν έχει διαθέσιμο ρεπόρτερ για να τις καλύψει»! Στην πραγματικότητα, ο διπλός πράχτορας της Γκε Πε Ου και του Εφ Μπι Αι στην ηγεσία του ΣΕΚ, Τζόζεφ Χάνσεν, φρόντισε να συγκαλύψει το ρόλο των ανθρώπων του Μπέρια, Σομπλ, Σόμπλεν, Φράνκλιν κ.ά.
Μόνο μετά το 1975, όταν η Διεθνής Επιτροπή της Τέταρτης Διεθνούς άρχισε την ερευνά της για τη δολοφονία του Τρότσκι και το αντεπαναστατικό έργο της Γκε Πε Ου στο τροτσκιστικό κίνημα, με τα «Ζητήματα Ασφάλειας και η Τέταρτη Διεθνής», όλη η ντοκουμενταρισμένη ιστορία του Μιλ, του Σένιν–Σομπλ και του αδερφού του Ρόμαν Βελ–Σόμπλεν ήρθε στο φως της δημοσιότητας.
Ο πρώτος αρχιπράχτορας που διείσδυσε στη Δ.Α.Α. και συντόνισε τις επιχειρήσεις υπονόμευσής της είταν ο Μ. Μιλ ή Ζ. Ομπίν. Και τα δύο ονόματα είναι ψευδώνυμα του ουκρανοεβραίου Πάβελ Όκουν, που διαμέσου της Παλαιστίνης ήρθε στη Γαλλία στα τέλη της δεκαετίας του ’20, μπήκε στο ΚΚ κι από κει στην Αντιπολίτευση. Βρέθηκε επικεφαλής της λεγόμενης «Εβραϊκής Αντιπολιτευτικής Ομάδας», που ελεγχόταν από την Γκε Πε Ου. Σ’ αυτήν θα δράσει και ο Σένιν. (Τη σημασία αυτής της ομάδας στο μυστικό πόλεμο της Γκε Πε Ου ενάντια στον τροτσκισμό την επιβεβαιώνει στα απομνημονεύματα του ο σοβιετικός κατάσκοπος Λέοπολντ Τρέπερ, ο αρχηγός του περίφημου δικτύου «Κόκκινη Ορχήστρα» στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πόλεμου).
Ο Μιλ βρέθηκε γρήγορα να είναι επαγγελματικό στέλεχος στη Διεθνή Γραμματεία της Δ.Α.Α. Απ’ αυτή τη νευραλγική θέση, εκμεταλλεύτηκε όλες τις δυσκολίες και τις αδυναμίες της Αντιπολίτευσης για να προκαλέσει αναστάτωση σ’ όλα σχεδόν τα ευρωπαϊκά τμήματα, στο Βέλγιο, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ισπανία, την Ελλάδα.
Στην Ελλάδα ήρθε μαζί με τον γάλλο τροτσκιστή Ραϊμόν Μολινιέ τον Σεπτέμβρη-Οχτώβρη του 1930 και πήρε μέρος σε συναντήσεις με τους αρχειομαρξιστές και τους σπαρτακιστές, καθώς και στην ιδρυτική συνδιάσκεψη του ελληνικού τμήματος της Δ.Α.Α., της ΚΟΜΛΕΑ (28 του Σεπτέμβρη – 2 του Οχτώβρη 1930). Ο Στάλιν, ο Μενζίνσκι κι ο Γιαγκόντα θα μάθανε από πρώτο χέρι τα ανησυχητικά γι’ αυτούς νέα!
Ο Μιλ δεν έδρασε ενάντια στην ΚΟΜΛΕΑ μόνο σαν πληροφοριοδότης. Προσπάθησε να δημιουργήσει κρίση στις σχέσεις του ελληνικού τμήματος με την Δ.Α.Α. και τον Τρότσκι και πιθανή διάσπαση. Έβαλε το στενό του συνεργάτη Φελίξ (ψευδώνυμο του πολωνού Michel Mayliak), ηγέτη της «Εβραϊκής Ομάδας» να στείλει γράμμα στην ΚΟΜΛΕΑ για φραξιονιστικούς-διασπαστικούς σκοπούς –πράγμα που προκάλεσε τη βίαιη απάντηση του Τρότσκι. Κέρδισε για ένα διάστημα την υποστήριξη του έλληνα αντιπρόσωπου στη Διεθνή Γραμματεία, του Μύρτου, ενάντια στην ΚΟΜΛΕΑ και τον Τρότσκι. Την ίδια περίοδο (1931) κινήθηκαν φραξιονιστικά και οι ισπανοί υποστηριχτές του Μιλ για να κερδίσουν με το μέρος τους τούς έλληνες αρχειομαρξιστές, ενάντια στον Τρότσκι (Βλ. «Τα Αρχεία Τρότσκι για την Ελλάδα», σελ. 31-33). Αντικειμενικός στόχος όλων αυτών των επιχειρήσεων είταν ένας: να αποκόψουν τον Τρότσκι από το πιο ισχυρό, προλεταριακό κι ελπιδοφόρο τμήμα του, σε μια από τις κρισιμότερες φάσεις της πάλης του ενάντια στο σταλινισμό.
Τον Οχτώβρη του 1932, ο Τρότσκι καταγγέλλει τον Μιλ σαν σταλινικό πράχτορα. Αυτός εξαφανίζεται. Αργότερα, μετά την πρώτη Δίκη της Μόσχας, το όνομα του αναφέρεται από το βελγικό Επαναστατικό Σοσιαλιστικό Κόμμα καθώς και σε μια σημείωση του «Κόκκινου Βιβλίου» του Λεόν Σεντόφ σαν υποψήφιος της Γκε Πε Ου για το ρόλο ενός νέου Μπέρμαν-Γιουρίν ή Όλμπεργκ σε μια επόμενη Δίκη της Μόσχας. Τα ίχνη του τελικά χάνονται το 1937, στη διάρκεια των μαζικών εκκαθαρίσεων του νέου αρχηγού της Γκε Πε Ου Γιέζοφ...
Τη θέση του, όμως, είχαν πάρει έγκαιρα άλλοι, πολύ πιο επικίνδυνοι πράχτορες: οι δύο αδελφοί Σομπολεβίκιους από τη Λιθουανία. Ο Αμπρόμας Γιακόμπας Σομπολεβίκιους ή Α. Σένιν, όπως είταν γνωστός στην Δ.Α.Α. ή Τζακ Σομπλ, όπως έγινε γνωστός στις δίκες της δεκαετίας του ’50 στις ΕΠΑ και τον Ρουβέλις Σομπολεβίκιους, ή Ρόμαν Βελ, όπως είταν γνωστός στη Δ.Α.Α. ή Ρόμπερτ Σόμπλεν όπως έγινε γνωστός στις δίκες των κατασκόπων στις ΕΠΑ.
Τα δύο αδέλφια εκπαιδεύτηκαν σαν στελέχη της Γκε Πε Ου στο «Λενινκούρς» της Μόσχας την ίδια περίοδο που εκπαιδευόταν εκεί κι ο Νίκος Ζαχαριάδης, φυγόδικος μετά τη δολοφονία των αρχειομαρξιστών εργατών Γεωργοπαπαδάκου και Λαδά. Φυτεύτηκαν, διαμέσου του Γερμανικού ΚΚ, στην Αντιπολίτευση το 1929. Η υπονομευτική τους δράση απλώθηκε σ’ όλη τη Δ.Α.Α. Αλλά εκεί που είταν πιο καταστροφική είταν στο γερμανικό τμήμα. Οι δύο πράχτορες γίνανε ηγέτες το 1931, μετά την αποσκίρτηση του Λαντάου. Και κατόρθωσαν κυριολεχτικά να το παραλύσουν στην κρισιμότερη στιγμή της μεσοπολεμικής ιστορίας: την περίοδο της ανόδου του Χίτλερ, όταν η πολιτική του Τρότσκι για το ενιαίο αντιφασιστικό μέτωπο της εργατικής τάξης, κι ενάντια στον διασπαστικό τυχοδιωχτισμό των σταλινικών, έβρισκε πρωτοφανή απήχηση στους εργάτες, ακόμα και στις γραμμές του ΚΚ. Στην κορύφωση του δράματος, το Γενάρη του 1933, ο Ρ. Βελ κι ο Σένιν διέσπασαν το γερμανικό τμήμα, απόκοψαν μια ομάδα και την συγχώνευσαν στο γερμανικό ΚΚ.
Μετά το καταστροφικό πλήγμα και την καταγγελία του Τρότσκι, γύρισαν στην ΕΣΣΔ. Το όνομα του Σένιν ξανακούγεται τον καιρό των Δικών της Μόσχας, όταν ο Στάλιν θέλει να τον χρησιμοποιήσει στις σκευωρίες για την εξόντωση της παλιάς μπολσεβίκικης φρουράς κι ιδιαίτερα του Τρότσκι και του γιου του. Τελικά, θα τον κρατήσει ρεζέρβα για άλλες επιχειρήσεις.
Μετά τη δολοφονία του γιου του Τρότσκι, Λεόν Σεντόφ, το 1938, η γυναίκα του Ζαν Μαρτέν, με σημείωμα της προς το δικαστή Παζενέλ που έκανε τις ανακρίσεις, περιλαμβάνει στον κατάλογο των υπόπτων και τους δύο αδελφούς Σομπολεβίκιους.
Από κει και πέρα εξαφανίζονται ξανά, για να επανεμφανιστούν σαν Ρόμπερτ Σόμπλεν και Τζακ Σομπλ στις δίκες των σοβιετικών κατασκόπων στις ΕΠΑ. Οι δύο αδερφοί είταν οι επικεφαλής των σοβιετικών δικτύων στις ΕΠΑ από το 1940. Μόνιμος στόχος τους, η υπονόμευση της Τέταρτης Διεθνούς. Δεν περιορίζονταν, βέβαια, εκεί οι κατασκοπευτικές τους δραστηριότητες: παίξανε ζωτικό ρόλο και στην υποκλοπή του μυστικού της ατομικής βόμβας. Μετά την καταδίκη του το 1962, ο Ρ. Βελ ή Σόμπλεν επιχειρεί να διαφύγει στο Ισραήλ. Απελάθηκε, όμως, και στην επιστροφή του βρέθηκε «αυτοκτονημένος» στο αεροδρόμιο Χίθροου.
Ο αδελφός του Σένιν ή Τζακ Σομπλ είχε άλλη τύχη. Όπως κι άλλα μέλη του δικτύου (Σίλβια Φράνκλιν, Φλόιντ Κλίβελαντ Μίλερ κλπ.) μεταπήδησε από την Γκε Πε Ου στο Εφ Μπι Αι. Με επιστολή του στον τότε υπουργό Δικαιοσύνης Ρόμπερτ Κένεντι, ο παλιός έμπιστος κι αρχικατάσκοπος του Στάλιν ζήτησε να εκμισθώσει την αιματηρή πείρα του στην υπηρεσία του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού! (Για την όλη δράση του Ρ. Σόμπλεν και του Σένιν-Σομπλ, βλ. στις εκδόσεις «ΑΛΛΑΓΗ» τα βιβλία Πώς η Γκε Πε Ου δολοφόνησε τον Τρότσκι; και Τα Αρχεία Τρότσκι για την Ελλάδα).
Το δίχτυο των αδερφών Σομπολεβίκιους δεν μπορούσε παρά να απλωθεί και στην Ελλάδα.
Ο Α. Σένιν πήρε τη θέση του Μιλ κι αντιπροσώπευσε τη ...Διεθνή Γραμματεία στο πρώτο Συνέδριο της ΚΟΜΛΕΑ τον Σεπτέμβρη του 1931. Μετά την επίσκεψη του στην Ελλάδα, έστειλε μια μακροσκελή εμπιστευτική έκθεση 8 δακτυλογραφημένων σελίδων, με λεπτομερέστατα στοιχεία για το ελληνικό τμήμα, επίσημα μεν στον Τρότσκι και τη Διεθνή Γραμματεία, ανεπίσημα δε στον Στάλιν και την Γκε Πε Ου.
Ο χρόνος της επίσκεψης του σταλινικού αρχικατάσκοπου στην Ελλάδα είναι σημαδιακός. Γίνεται ακριβώς την περίοδο που κορυφώνεται η επέμβαση της Κόμιντερν – Γκε Πε Ου στο ελληνικό κομμουνιστικό κίνημα και που θα οδηγήσει το Νοέμβρη 1931 στην εκπαραθύρωση της τότε ηγεσίας του ΚΚΕ και την εγκαθίδρυση της εκπαιδευμένης από την Γκε Πε Ου και πιστής στον Στάλιν καθοδηγητικής ομάδας Ζαχαριάδη.
Η υπονομευτική δουλιά και τα στοιχεία που έστελνε ο Σένιν στην Γκε Πε Ου είχαν εξαιρετική σημασία στην οργάνωση και την επιτυχία της επιχείρησης του 1931. Αντικειμενικός της στόχος, η ανατροπή του μέχρι τότε συσχετισμού των δυνάμεων ανάμεσα στον Τροτσκισμό και το σταλινισμό.
Όσο κι αν πασκίζει ο Χ.Α. να πείσει για το αντίθετο, η αντικειμενική αλήθεια είναι ότι στις αρχές της δεκαετίας του ’30 οι αρχειομαρξιστές είχαν μαζικότερη οργάνωση από το σταλινικό ΚΚΕ. Το μαρτυρούν, πέρα από τα σχετικά αποκαλυπτικά ντοκουμέντα από τα Αρχεία του Τρότσκι, κι άλλες πηγές κάθε άλλο παρά φιλικές στους αρχειομαρξιστές. Το μαρτυρούν τα απειράριθμα δημοσιεύματα του αστικού και σταλινικού Τύπου της εποχής για την πολιτική και συνδικαλιστική δράση των αρχειομαρξιστών. Το μαρτυρούν οι ίδιοι οι πρωτεργάτες της επιχείρησης της Κόμιντερν το 1931.
Η έξαλλη «τριτοπεριοδική» φάση του σταλινισμού με τα διαρκή αριστερίστικα καλέσματα σε «Γενικές Απεργίες» κι «ένοπλα συλλαλητήρια» είχε καταφέρει να συρρικνώσει το ΚΚΕ σε μια ασήμαντη σέχτα, με 150 όλα κι όλα μέλη σε Αθήνα και Πειραιά. Ταυτόχρονα μαίνονταν μέσα στο κόμμα η διαμάχη ανάμεσα στη μπουχαρινική δεξιά ομάδα Χαϊτά-Ευτυχιάδη και τη συνδικαλιστική «αριστερά» των Σιάντου-Θέου, που υποδαυλίζονταν και χειραγωγούνταν σ’ ένα σημείο από την Ειδική Ασφάλεια με τον περιβόητο Λαμπρινόπουλο –σύμφωνα με την έκθεση της ίδιας της Κόμιντερν για την αποκαλούμενη «φραξιονιστική χωρίς αρχές πάλη».
Την ίδια περίοδο, οι αρχειομαρξιστές απλώνονταν σ’ όλη την Ελλάδα, σ’ όλο το συνδικαλιστικό κίνημα. Καθοδηγούσαν μαζικούς αγώνες, είχαν μάρτυρες (π.χ. τον Παμπουκόπουλο), θύματα, φυλακισμένους. Είχαν νεολαία, εκδόσεις, συνδικαλιστικές εφημερίδες. Πολιτική τους εφημερίδα είταν η «Πάλη των Τάξεων» που, από δεκαπενθήμερη το 1930, έγινε γοργά εβδομαδιαία, δισεβδομαδιαία, τρισεβδομαδιαία και καθημερινή για μια μικρή περίοδο το 1933.
Ο ίδιος ο Νίκος Ζαχαριάδης, φονιάς των αρχειομαρξιστών Γεωργοπαπαδάκου και Λαδά, επαγγελματίας αντιτροτσκιστής και ένοχος της ήττας της ελληνικής επανάστασης του 1941-49, ομολόγησε στην απολογία του στην 7η Ολομέλεια της Κ.Ε. του ΚΚΕ το 1957: «Ποια κατάσταση είχαμε το 1929 με το 1931; ...ο τροτσκισμός μας είχε στριμώξει, μας διέλυε, καταχτούσε συνδικάτα, καταχτούσε πολιτικές θέσεις. Και ο Τρότσκι τότε διακήρυξε: ύστερα από το τμήμα μου στη Σοβιετική Ένωση, το καλύτερο μου τμήμα είναι το ελληνικό... είναι ιδεαλισμός απαράδεχτος να λέμε ότι με μια απόφαση (το 1931) η Κ.Δ. μπορούσε να αλλάξει την κατάσταση... Ώστε τι έγινε στην Ελλάδα; Πάλεψε και δούλεψε το κόμμα και άλλαξε την κατάσταση. Πώς την άλλαξε, σύντροφοι, την κατάσταση; Βήμα-βήμα. Αίμα-αίμα», (Βλ. «Η διάσπαση του ΚΚΕ», τόμος Α΄, σελ. 86-87, η υπογράμμιση είναι δική μας).
Όταν γράφει ο Ζαχαριάδης ότι η κατάσταση ανάμεσα σ’ ένα μισοδιαλυμένο ΚΚΕ και στον τροτσκισμό που το διέλυε άλλαξε «αίμα-αίμα», καταλαβαίνουν οι πάντες τι σημαίνει αυτή η έκφραση του γνωστού χασάπη. Μόνο ο Χ.Α. δεν θέλει να καταλάβει.
Επιμένει να αρνείται τη μαζικότητα των αρχειομαρξιστών. Και κινητοποιεί φαιδρά επιχειρήματα: «Αν το Αρχείο είχε πραγματικά 1.600 μέλη πώς εξηγείται ο ασήμαντος αριθμός ψήφων που έπαιρνε στις εκλογές και η συρρικνώσει μελών μέσα σε τρία χρόνια στον αριθμό 75 για την ομάδα Βιτσώρη και 60 για την ομάδα Γιωτόπουλου;», («Μ.Δ.», όπ.π., σελ. 42).
Ας δούμε πρώτα-πρώτα, το «κοινοβουλευτικό» επιχείρημα που προτάσσει με αθεράπευτο κοινοβουλευτικό κρετινισμό ο Χ.Α. Γιατί οι αρχειομαρξιστές υποψήφιοι παίρνανε λιγότερους ψήφους από το ΚΚΕ; (Στις τοπικές εκλογές στη Θεσσαλονίκη, το 1931, η ΚΟΜΛΕΑ πήρε 390 ψήφους, ενώ το ΚΚΕ 2.300). Ο ίδιος ο Τρότσκι απάντησε διεξοδικά σ’ αυτό το ερώτημα στη συζήτηση του με τον Βιτσώρη το 1932 (Βλ. «ΕΜΕ» Νο 19-20, σελ. 70-71). Εξήγησε ότι ακόμα και στις χώρες, όπως η Ελλάδα και η Ισπανία, όπου οι δυνάμεις της Δ.Α.Α. είταν μαζικότερες από τα ΚΚ, οι εργατική μάζες συνέχιζαν να βλέπουν πίσω από τα επίσημα τμήματα της Κ.Δ. το κύρος της Ρωσικής Επανάστασης και της Διεθνούς. Γι’ αυτό και τα τμήματα της Δ.Α.Α. έπρεπε να λαβαίνουν πάντα υπόψη τους τον ιστορικό δεσμό ανάμεσα στην εργατική τάξη και την ΕΣΣΔ, έναν δεσμό διεθνή, κυριαρχικό πάνω από εθνικές ιδιομορφίες στο συσχετισμό των οργανωμένων δυνάμεων.
Πώς εξηγείται, όμως, επιμένει ο Χ.Α., η τόσο δραματική συρρίκνωση των μελών του Αρχείου μέσα σε τρία χρόνια; Φυσικά, η Ιστορία έχει δείξει παραδείγματα πολύ πιο γιγάντιων κομματικών μηχανισμών –όπως είναι ορισμένα ΚΚ για τα οποία εκστασιάζεται ο κάθε παμπλικός– που, κάτω από ορισμένες συνθήκες, κονιορτοποιούνται και σε διάστημα μικρότερο από τρία χρόνια.
Στην περίπτωση της ΚΟΜΛΕΑ, μαζί με τις θεωρητικές - πολιτικές αδυναμίες της οργάνωσης, έπαιξε αποφασιστικό ρόλο η αλληλεπίδραση δύο παραγόντων: πρώτον, η δυσμενέστατη αντικειμενική κατάσταση, προπαντός μετά την ήττα στη Γερμανία, και δεύτερο η υπονομευτική δράση της Γκε Πε Ου.
Σήμερα, είναι πλούσια ντοκουμενταρισμένο το γεγονός ότι η Γκε Πε Ου συστηματικά υπονόμευσε και στη συνέχεια εξόντωσε τα στελέχη του τροτσκιστικού κινήματος σ’ όλες τις χώρες. Για τον Χ.Α., η Ελλάδα είναι εξαίρεση. Κι όμως, είναι αποδειγμένο ότι η ΚΟΜΛΕΑ βρισκόταν κάτω από την άμεση παρακολούθηση των κορυφαίων της Γκε Πε Ου, του Μιλ και του Σένιν. Κι είναι επίσης γεγονός, ότι μετά την επιχείρηση του 1931, άρχισε η αντίστροφη μέτρηση που οδήγησε στην κατίσχυση του ΚΚΕ και στη διάσπαση κι αποσύνθεση της ΚΟΜΛΕΑ. Κατά τον Χ.Α., ο Μιλ και ο Σένιν έρχονταν, φαίνεται, για τουριστικούς λόγους στην Ελλάδα...
Το ελληνικό τμήμα δέχτηκε το πιο καταλυτικό χτύπημα με το σχίσμα του 1933-34 που προκάλεσε ο Γιωτόπουλος. Είταν αμέτοχο σ’ αυτό το δίχτυο των Σομπλ και Σόμπλεν;
Υπάρχουν ενδείξεις για το αντίθετο. Ο Γιωτόπουλος - Witte σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις φαίνεται τουλάχιστον μπλεγμένος στις πλεχτάνες του δικτύου.
Τον Δεκέμβρη του 1932 ο Τρότσκι είχε ζητήσει από τον Γιωτόπουλο να τον υποστηρίξει ενάντια στον Ρόμαν Βελ-Σόμπλεν. Ο Γιωτόπουλος το υπόσχεται αλλά παραβιάζει ωμά την υπόσχεση, καλύπτει αντικειμενικά τον Βελ και προκαλεί, τον Γενάρη του 1933, τη δικαιολογημένη οργή του Τρότσκι.
Το καλοκαίρι, πάλι, του 1933, όταν ο Γιωτόπουλος ξεσπαθώνει ενάντια στον Τρότσκι και τον προσανατολισμό στην Τέταρτη Διεθνή, συμμαχεί –με ποιόν άλλο;– με την «Εβραϊκή Ομάδα» του Σένιν!
Σίγουρα, παραμένουν ακόμα πολλά ενδιαφέροντα ερωτηματικά να απαντηθούν.
Ο Χ.Α., όμως, νομίζει ότι μπορεί να πλασάρει τις δικές του έτοιμες απαντήσεις. Οποιαδήποτε συμμετοχή της Γκε Πε Ου στην υπονόμευση της ισχυρότερης ευρωπαϊκής οργάνωσης του Τρότσκι είναι μύθος και «αστυνομική ερμηνεία της ιστορίας». Η αποδιοργάνωση των αρχειομαρξιστών είταν, τάχα, αυθόρμητη κι αναπόφευχτη. Προήλθε –λέει– από τη σύγκρουση των «προλεταριακών αγωνιστών» της βάσης της ΚΟΜΛΕΑ με τη «μικροαστική γραφειοκρατική της ηγεσία». Μ’ άλλα λόγια, η διάλυση του ελληνικού τμήματος είταν μια ...προοδευτική, ευεργετική για την εργατική τάξη εξέλιξη! Η κυνική αυτή απολογητική του σταλινισμού ενάντια στον Τροτσκισμό και το ελληνικό του τμήμα, μονάχα οργή και περιφρόνηση προκαλεί σε κάθε επαναστάτη.
Για να στηρίξει την «ερμηνεία» του, ο Χ.Α. καταφεύγει σε ύμνους προς την «προλεταριακή τάση» των λεγόμενων φραξιονιστών που με επικεφαλής τον Μ. Σούλα και τον φοιτητή τότε Μιχάλη Ράπτη κάνανε την πρώτη διάσπαση του ελληνικού τμήματος, το 1930.
Το πόσο «προλεταριακή» είταν αυτή η ομάδα και πόσο υπεράσπιζε τον «δημοκρατικό συγκεντρωτισμό» ενάντια στη «γραφειοκρατία» του Αρχείου, μπορούν να το δείξουν μερικά αποσπάσματα από ένα ντοκουμέντο που βρίσκεται στα Αρχεία του Τρότσκι (Ντοκουμέντο Νο 16.371).
Οι φραξιονιστές υπεράσπιζαν την ακόλουθη «προλεταριακή» θέση για τη σχέση εργατών και διανοούμενων μέσα στην επαναστατική οργάνωση: «Από τη στιγμή που ένας διανοούμενος λόγω της μόρφωσης του καταλαβαίνει πιο εύκολα τα ζητήματα, είναι μορφωμένος και αναπτύσσεται σ’ ένα συντομότερο χρονικό διάστημα απ’ ότι ένας εργάτης, θα έπρεπε στην περίπτωση που ένας εργάτης και ένας διανοούμενος συμμετείχαν εδώ και τρία χρόνια στην Οργάνωση, να παίζει ο διανοούμενος έναν πολύ πιο σημαντικό ρόλο, να βρίσκεται σ’ ένα πόστο πιο υπεύθυνο μέσα στην Οργάνωση απ’ ότι αυτός ο εργάτης... αν για τους εργάτες που πρόσφατα προσχώρησαν στην οργάνωση και τους συμπαθούντες, η συζήτηση για τα οργανωτικά και εσωτερικά ζητήματα δεν μπορεί να λάβει χώρα, δεν μπορεί να συμβεί το ίδιο με τους διανοούμενους και τους συμπαθούντες φοιτητές, που σαν διανοούμενοι είναι σε θέση να κρίνουν με σιγουριά τι είναι σωστό ή λάθος», (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μας).
Αυτά τα λίγα, οσοναφορά το βαθιά μικροαστικό χαραχτήρα αυτής της «προλεταριακής» κατά τον Χ.Α. τάσης. Οσοναφορά, πάλι τις απόψεις των φραξιονιστών για τον «δημοκρατικό συγκεντρωτισμό», το ίδιο ντοκουμέντο μας κατατοπίζει:
«...η Κεντρική Επιτροπή οφείλει να στέλνει κάθε απόφαση που παίρνει στις ομάδες εργασίας (στους πυρήνες) όπου θα γίνονται δεκτές πριν μπουν σε εφαρμογή. Η ίδια διαδικασία θα έπρεπε να ακολουθιέται όταν πρόκειται για διαγραφή ενός μέλους της οργάνωσης...».
«Μ’ άλλα λόγια, τα ανώτερα κομματικά όργανα πρέπει να υποτάσσονται στα κατώτερα. Ορθότατα και ο Τρότσκι και η Γραμματεία της Δ.Α.Α. και οι αρχειομαρξιστές, χαραχτήρισαν τον φραξιονισμό του Σούλα και του Ράπτη νεομενσεβικισμό. (Βλ Τρότσκι: «Ανοιχτή Επιστολή στην Οργάνωση Μπολσεβίκων Λενινιστών Ελλάδας» στην ΕΜΕ, Νο 19-20, σελ. 65-66).
Η μικροαστική νεομενσεβίκικη αυτή τάση προκάλεσε σχίσμα στους αρχειομαρξιστές το 1930, την ιστορική στιγμή της σύνδεσης με τη Δ.Α.Α. Το σχίσμα είχε ένα σαφή φιλοσταλινικό προσανατολισμό. Γι’ αυτό κι αρκετοί φραξιονιστές προσχώρησαν σε λίγο στο σταλινικό κόμμα (π.χ. ο Μπεζεντάκος).
Αντικειμενικά, το σχίσμα συνέφερε μονάχα το σταλινισμό και την Γκε Πε Ου. Αυτό το γεγονός επισημάναμε κι αυτό προκάλεσε την μήνι του Χ.Α., και φυσικά του Πάμπλο (αλλά και του περιοδικού «ΑΝΤΙ»!, Βλ. ΕΜΕ Νο 34, σελ. 3-4). Ενοχλούνται πολλοί να γίνεται γνωστό ότι ο άνθρωπος που επιχείρησε να διαλύσει την Τέταρτη Διεθνή στα σταλινικά κόμματα με τον «βαθύ εισοδισμό σούι-γκένερις» το 1951-53, άρχισε την πολιτική του καριέρα μ’ ένα φιλοσταλινικό σχίσμα στο ελληνικό τμήμα της Δ.Α.Α. το 1930!
Οι σταλινικοί, από τη μεριά τους, ποτέ δεν έκρυψαν την ικανοποίηση τους από τη δράση των φραξιονιστών κατά των αρχειομαρξιστών. Στον «Ριζοσπάστη» π.χ. της 30 του Μάη 1931, και στη στήλη «Από την άποψη μας», που εκφράζει την επίσημη άποψη του ΚΚΕ, γράφουν:
«ΦΡΑΞΙΟΝΙΣΤΕΣ. Οι φραξιονιστές - αρχειομαρξιστές –έτσι ονομάζουν οι αρχειομαρξιστές κάθε μέλος τους που δεν σκύβει το κεφάλι στις αντεπαναστατικές τους διαταγές– έβγαλαν προκήρυξη για συμμετοχή στη διαδήλωση στη Βουλή.
Χαιρετίζουμε την πράξη αυτή που δείχνει ένα μεγάλο βήμα των εργατών αρχειομαρξιστών να παραβούν τις εντολές των αρχηγών τους, που τους οδηγούν στον αντεπαναστατικό δρόμο.
Δίνουμε το χέρι στους εργάτες αυτούς και τους συνιστούμε να κάνουν ακόμα μεγαλύτερα βήματα για να προσεγγίσουν το Κόμμα τους, να τεθούν ενάντια σε όσους θέλουν να τους συγκρατήσουν μέσ’ στη μέση του δρόμου».
Στα αντιαρχειομαρξιστικά δημοσιεύματα του «Ριζοσπάστη» δεν παραλείπουν να συμπεριλάβουν, μαζί με τα μέλη τους, και φραξιονιστές σαν «αθώα θύματα των, αρχειοφασιστών».
Έτσι, π.χ., σε δημοσίευμα της 23 του Οχτώβρη 1931, γράφει η σταλινική εφημερίδα: «Μεταξύ των τραυματισθέντων εργατών και γενικά εκείνων που χτυπήθηκαν από τους αρχείους είναι οι σύντροφοι Πολυχρονιάδης, Πανταζής, Βλάχος, Γκικάκης, Παπαγιάννης, Σούλας φραξιονιστής (η υπογράμμιση είναι δική μας), Περδικομάτης, Τριράκης κλπ.».
Αξίζει να προσεχτεί η ημερομηνία της δημοσίευσης. Πριν ένα μήνα, στις 14 του Σεπτέμβρη 1931, το Π.Γ. του ΚΚΕ (για την ακρίβεια, η Γκε Πε Ου, μια και η τότε ηγεσία τελούσε υπό εκκαθάριση) απεύθυνε Ανοιχτό Γράμμα στους φραξιονιστές και τους ζητούσε να επανέλθουν στο Κόμμα αποκηρύσσοντας τον «αντεπαναστάτη Τρότσκι». Το γράμμα απευθύνθηκε το μήνα που βρίσκονταν ο Σένιν στην Αθήνα και δυο μήνες πριν την εγκατάσταση του Ζαχαριάδη...
Σ’ αυτή την ομάδα απευθύνεται κι αυτήν υπερασπίζεται και σήμερα ο Χ.Α. για να επιτεθεί στην αρχειομαρξιστική οργάνωση και να «ερμηνεύσει» την κρίση της.
Κατανοούμε την υπερευαισθησία του Χ.Α. για τους φραξιονιστές νεομενσεβίκους. Αποτελούν την πρώτη φιλοσταλινική διασπαστική κίνηση στην οποία συμμετείχε ο μέντορας του και πάπας του ρεβιζιονισμού Μιχάλης Ράπτης – Πάμπλο. Ο Πάμπλο μπορεί να έφυγε από την «Ενιαία Γραμματεία» του Μαντέλ, στην οποία υπηρετεί ακόμα ο Χ.Α. Ο Παμπλισμός, όμως, έμεινε.
Τα τελευταία άρθρα του Χ.Α. στο αντι-Μαρξιστικό Δελτίο είναι μια πρόσθετη απόδειξη.
Ο Χ.Α. μας καταλογίζει ανύπαρχτες διαθέσεις για «λασπολογία» κατά του Πουλιόπουλου και για «εξωραϊσμό» του Αρχείου. Ουσιαστικά καταλογίζει στην ΕΔΕ το σεβασμό της στην ιστορική αλήθεια και στο φανέρωμά της.
Τις κατηγορίες του τις συνοδεύει με την άποψη ότι η ΕΔΕ αναζητάει «μια πατρότητα στον αρχειομαρξισμό με τον οποίο φαίνεται να την ενώνουν κοινές μεθοδολογίες στην αντιμετώπιση πολιτικών αντιπάλων μέσα στο εργατικό κίνημα και κοινές καιροσκοπικές θέσεις».
Δεν νοιώθουμε καμιά ορφάνια ώστε να ψάχνουμε για χαμένες «πατρότητες». Ποτέ δεν αμφιβάλαμε ότι οι ιστορικές ρίζες του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Επιτροπής της Τέταρτης Διεθνούς βρίσκονται στη διεθνή πάλη του Τρότσκι και των συντρόφων του στη ΔΑΑ. και την Τέταρτη Διεθνή, και πιο πριν στα πρώτα συνέδρια της Κομμουνιστικής Διεθνούς, στη Ρωσική Επανάσταση και τον Μπολσεβικισμό.
Μονάχα μέσα από τη διεθνή πάλη του Μαρξισμού, που σήμερα αντιπροσωπεύει η Διεθνής Επιτροπή της Τέταρτης Διεθνούς, έγινε δυνατό να ρίξουμε φως και στα άλυτα ιστορικά ζητήματα του επαναστατικού εργατικού κινήματος στην Ελλάδα. Μέσα σε συνθήκες ανόδου της παγκόσμιας επανάστασης και στη βάση των ιστορικών καταχτήσεων της Διεθνούς Επιτροπής, κατορθώσαμε το 1980 να γκρεμίσουμε συκοφαντίες 50 χρόνων και να αποκαταστήσουμε την ιστορική αλήθεια για τους αρχειομαρξιστές.
Η ΕΔΕ συνδέεται με την ΚΟΜΛΕΑ, όπως η Τέταρτη Διεθνής συνδέεται με τη Διεθνή Αριστερή Αντιπολίτευση, μέσα στην αδιάσπαστη ιστορική συνέχεια του Μαρξισμού.
Νοιώθουμε υπερήφανοι για την παλιά γενιά των τροτσκιστών - αρχειομαρξιστών που κάτω από τις δυσκολότερες συνθήκες κράτησαν ψηλά τη σημαία του Μαρξ, του Λένιν και του Τρότσκι. Τα φτηνά υπονοούμενα του Χ.Α. για «κοινές μεθοδολογίες» της ΚΟΜΛΕΑ και της ΕΔΕ, που παραπέμπουν στις γνωστές σταλινικές συκοφαντίες για «φαλτσετοφόρους αρχειοφασίστες», τα ξαναγυρίζουμε στη θέση τους: στο σκουπιδοτενεκέ της Ιστορίας. Τέτια υπονοούμενα έχουν σαν στόχο μόνο να κινητοποιούν τις πιο αντιδραστικές προλήψεις των μικροαστών φιλελεύθερων και των οπαδών του σταλινισμού για τη «βία» των επαναστατών.
Το 1980, 50 χρόνια μετά την ίδρυση του ελληνικού τμήματος της Διεθνούς Αριστερής Αντιπολίτευσης, αποκαταστήσαμε την αλήθεια για την απαράμιλλη συνεισφορά του.
Το 1984, 50 χρόνια μετά το καταστροφικό σχίσμα της ΚΟΜΛΕΑ, το 1934, τερματίζουμε οριστικά και ξεπερνούμε τις αρνητικές τους συνέπειες, χτίζοντας το νέο κομμουνιστικό κόμμα και τη νέα επαναστατική Διεθνή: τη Διεθνή Επιτροπή της Τέταρτης Διεθνούς.